سیستم دفاع ضد موشکی گنبد آهنین چگونه کار می کند؟

این روزها نگاه نگران جهان به منطقه ای کوچک روی زمین با تاریخی کهن و البته پر تنش و آشوب خیره شده است.  سرزمین هایی که سال ها و قرن ها است که دعوای مالکیت، سیاست و ایدئولوژی های مختلف، سرزمینی که قرار بود مقدس و دروازه ای برای بهشت باشد را به جهنمی مرگ بار برای ساکنانش بدل کرده است.

این روزها بار دیگر این سرزمین به صحنه رودرویی ارتش اسراییل و گروه حماس بدل شده است و اینک نگرانی های جدی در زمینه خطر تهاجم زمینی به غزه وجود دارد. فارغ از اینکه در این نبردها حق با چه کسی و تقصیر بر عهده چه کسی است، انسان هایی در هر دو سو به جای زندگی باید با اندیشه مرگ خود و عزیزانشان دست و پنجه نرم کنند. برای ما که جنگ، بمباران و موشک باران را دیده و با همه وجود تجربه کرده ایم درک انچه بر مردمان درگیر در این بلاهت می رود دشوار نیست.

در طی ۳ روز گذشته در نوار غزه که یکی از متراکم ترین نقاط جهان به شمار می رود بیش از ۱۰۰ نفر در حملات هوایی اسراییل کشته شده اند. از سوی دیگر حماس بیش از ۱۰۰۰ موشک به سوی شهرهای مختلف اسراییل از جمله تل آویو و شهر بیت المقدس که قبلا به نظر می آمد در تیر راس نباشند شلیک کرده است. در این باران موشک اما تلفات اسراییل به تعداد انگشتان دست نرسیده است. یکی از دلایل تلفات اندک اسراییلی ها سپر دفاع ضد موشکی آنها به نام گنبد آهنین یا Iron Dome  است. سپری که به نظر می رسد تا کنون کارش را خوب انجام داده است. اما این سپر چیست و چگونه کار می کند؟

این سیستم دفاعی عمدتا پس از جنگ سال ۲۰۰۶ که اسراییل خود را با خطر حملات موشک های کوتاه برد حماس مواجه دید توسعه داده شد. بخش عمده ای از هزینه آن را ایالات متحده پرداخت کرده است و از سال ۲۰۱۱ نصب آن آغاز شد و در چند مرحله ارتقا پیدا کرده است.

آمار موفقیت این سامانه دفاع موشکی که برای موشک های کوتاه بردی که از فاصله حدود ۵ تا ۷۰ کیلومتری شلیک می شوند طراحی شده است از سوی مقام های مختلف بین ۷۵ درصد تا ۹۵ درصد عنوان شده است اما می توان عدد ۸۵ درصد را به عنوان عددی قابل قبول در نظر گرفت. نحوه عملکرد این سیستم بر این مبنا استوار شده است که هر وقت موشکی به سوی مناطق مورد حفاظت پرتاب شد با یک موشک زمین به هوا آن را هدف قرار داده و در هوا و پیش از برخورد با هدف آن را از بین ببرید. اما این کار بسیار دشوار است و وقتی صحبت از موشک های کوتاه برد می شود کار با دشواری بیشتری نیز روبرو است و این دشواری فقط به هدف گیری دقیق این سیستم بر نمی گردد بلکه به این مساله مروبط می شود که مدت زمان همه فرآیندهای لازم تا پیش از نابودی موشک مهاجم بسیار اندک خواهد بود.

در واقع هر سامانه دفاع ضد موشکی حداقل باید با ۳ موضوع مهم دست و پنجه نرم کنند: باید به طریقی موشک مهاجم را شناسایی و آن را زیر نظر بگیرد، باید بتواند با کمک داده های حاصل از رصد و دنبال کردن این موشک مسیر بعدی آن را مشخص و محاسبه کند و در نهایت باید بتواند موشک ضد موشک را در مسیری دقیق شلیک کند که در میان آسمان به هدف متحرک بسیارکوچکی برخورد کند و در موردی مانند سیستم دفاع گنبد آهنی باید همه این کارها در بازه زمانی بسیار اندکی اتفاق بیفتد.

در مورد سامانه گنبد آهنی به نظر می رسد هر سه موارد فوق به خوبی پیش بینی و عملیاتی شده اند. در ابتدا یک سیستم راداری موشکی که به سمت اسراییل در حال حرکت است را شناسایی می کند. داده های مسیر یابی این شی پرنده مهاجم به سامانه کنترل ارسال می شود و در انجا بلافاصله یک پرونده ویژه آن ایجاد و مشخص می شود در حال حاضر این موشک کجا است و با چه سرعتی در حال حرکت است و با ادامه این مسیر چه زمانی در کجا فرود خواهد آمد. در این مرحله سیستم باید دست به تصمیم گیری اتوماتیک بزند (به یاد داشته باشید فرصتی برای دخالت انسانی وجود ندارد) این تصمیم این است که آیا با ادامه مسیر موشک مهاجم که از غزه شلیک شده است آیا به  منطقه ای دارای جمعیت و بالقوه پر خطر برخورد خواهد کرد و یا به منطقه ای غیر مسکونی و بی خطر برخورد خواهد کرد. حماس به دلیل ضعف سیستم هدف گیری موشک هایش عملا امکان هدف دقیقی را ندارد و برتری که از آن برخوردار است این است که با افزایش تعداد حملات خود جبران کمی دقت موشک هایش را بکند و به همین دلیل بیش از نیمی از موشک های حماس به مناطقی بی خطر برخورد می کنند.

اگر سیستم تشخیص داد موشک به هدفی بی خطر برخورد خواهد کرد هیچ اقدامی صورت نمی گیرد اما اگر مشخص شود که احتمال بالایی وجود دارد که موشک خطر بالقوه ای داشته باشد بلافاصله داده های این مرکز به یکی از پایانه های پرتاب ثابت و یا متحرک موشک انداز این سیستم منتقل می شود. هر یک از سامانه ها مجهز به ۲۰ موشک دارای قابلیت ناوبری راداری ضد موشک هستند. مسیر هدف به سامانه پرتاب داده و سیستم پرتابگ مطابق مسیر موشک دفاعی را شلیک و در طول ثانیه های باقی مانده داده ها را به سرعت به روز رسانی می کند تا مطمئن شود که هدف را در آسمان از بین می برد.

فناوری راداری و همینطور فناوری شلیک موشک های ضد موشک در مسیری چنین دقیق و با قابلیت اصلاح مسیر نیازمند فناوری بسیار پیشرفته ای است اما آنچه در این بین بسیار مهم به شمار میروند سرعت مجموعه زیادی از تصمیم گیری هایی است که باید در فرآیند عملکرد این سیستم اتخاذ شود. محاسباتی درباره تعیین مسیر، پیش بینی ادامه مسیر راکت مهاجم، تصمیم بر اینکه آیا محل تصادم بی خطر یا خطر ناک است و تعیین مختصات و مسیر راکت های ضد موشک و ناوبری آنها تامنهدم کردن هدف، همه و همه نیازمند قدرت پردازش بسیار بالایی است که به لطف قانون مور (قانونی که پیش بینی می کند سرعت پردازشگرها تقریبا هر دو سال یک بار دوبرابر می شود) اکنون امکان پذیر است. در دهه ۹۰ میلادی عملا ساخت چنین سیستمی به دلیل پایین بودن توان پردازشگرهایی که باید در چنین سیستمی کار کنند، چنین سپر دفاعی ممکن نبود.

 تعداد سامانه های این سپر دفاع ضد موشکی به تعدادی نیست که بتواند دربرابر تمام موشک هایی که از همه نقاط ممکن وارد خاک اسراییل می شود محافظت کند اما این سیستم در بخش هایی که کار می کند تا کنون کارامدی اش را نشان داده است.

اینکه فناوری انسان راقادر ساخته تا سیستم چنین چشمگیری را طراحی کرده و بسازد شگفت انگیز و مهیج است ما این افسوس با ما باقی است که چرا درحالیکه قدرت دانش و فناوری ما را چنین پیش برده است هنوز هم  احمق ها بر جهان حکومت می کنند. کسانی که به راحتی منافع خود را به سرنوشت و مرگ و زندگی و رنج و اندوه و غم مردمانی گره می زنند که تنها خواسته اشان از این ایام، شاید تنها  زیستنی در شان آدمی باشد.

 برای اطلاعات بیشتر به مقاله پاپیولار ساینس در این باره و  مقاله  دیسکاوری مرجعه کرده و همینطور نگاهی به  اینفوگرافی اکتیو روزنامه گاردینبیاندازید

 

 

دیدگاه‌ها

  1. سلام
    ۱-در مورد کاربرد کلمه حماس در متن (به خصوص این دو مورد):
    … به صحنه رودرویی ارتش اسراییل و گروه حماس بدل شده است
    حماس به دلیل ضعف سیستم هدف گیری موشک هایش …

    در کنار حماس گروه جهاد اسلامی هم با اسرائیل می جنگه. به همین دلیل اگه به جای حماس از عبارت‌های گروه‌های فلسطینی ، گروه‌های مقاومت یا موارد این چنینی استفاده کنید، دقیق‌تر و به واقعیت نزدیک‌تر هست

    ۲-وقتی این متن را می‌خوندم جدا داشتم شاخ در میاوردم. اخباری که در رادیو و تلویزیون، و بعضی از سایت‌هاو روزنامه‌ها منتشر میشن، تماما در مورد ناتوانی و شکست پروژه گنبد آهنین هستن. مثلا:
    http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=13910331001081

    چیزی که حتی دردناک تر از سوءاستفاده از علم و کشتن انسان ها برای مقاصد پست و حیوانی هست، بازیچه قرار دادن و بازتاب ناقص یا وارونه حقیقت در جهت مقاصد و منافع خودهست(از سوی هر دو طرف)

      1. اتفاقا من یکی به طور کامل با این سابقه درخشان آشنایی دارم.آش به قدری شوره که حتی گاهی وقتا خود کسایی که توی فارس کار می کنن، خبرهای دروغی را که عده‌ای میسازن و بعد به فارس نسبت میدن باور میکنن و میگن از فارس این حرفا بعید نیست!!!(مثلا خبر ساختگی‌یی که احمد خاتمی در نماز جمعه گفته باید اسم پول ملی را گذاشت عفیر).من هم زمانی مثل همه ی انسان های عاقل، صغیر و کبیر فارس را مورد لطف قرار می دادم(و البته هنوز هم همین طور!). اما زمانی رسید که برای چند هفته پام به فارس باز شد(و در همین ایّام بود که موفق شدم با یک سری شرلوک هلمز بازیا ردّ کسی را که اون مصاحبه خیالی را با شهرام یزدان پناه انجام داده بود پیدا کنم!!!) و از نزدیک بعضی از کسایی را که توی فارس کار می کردن دیدم. اون موقع بودم که فهمیدم هرچند “شاید” ۹۹٫۹۹ درصد کسایی که برای فارس کار می کنن به بسیاری از اصول رسانه پایبند نباشن ولی “هستند” ۰٫۰۱ درصدی که کارشون را به طور حرفه‌ای انجام میدن؛ نباید همه ۱۰۰ درصد را با یک چوب زد

    1. سلام
      در این مورد واقعا مساله بین فلسطین و اسراییل نیست و مساله بین حماس و اسراییل است. گروه های دیگر هم البته درگیر هستند اما بحث موشکی مربوط به حماس است و مثلا دولت فلسطین که کنترل کرانه باختری را بر عهده دارد اصلا در این درگیری حضور ندارد و نیرویی مثل جهاد اسلامی هم اگرچه هدف قرار دارد اما طرف اصلی در این نبرد نیست. الان هم مذاکرات آتش ب از طریق مصر بین حماس و اسراییل درجریان است.

      1. (من چند سالیه که نمی فهمم دولت واقعی فلسطین کیه. از یک طرف این جا دولت هنیه را با عبارت دولت قانونی فلسطین معرفی می کنن، از یک طرف به درستی به یاد ندارم که آیادر طول چند سال گذشته یک انتخابات سراسری در فلسطین برگزار شده باشه و از طرف دیگه نقش محمود عباس و فتح را متوجه نمیشم.ولی به این حرف که جنگ بین اسرائیل و حماس یا فتح هست هم اعتقادی ندارم؛ اسرائیل داره به “فلسطین” حمله می کنه و مردم اونو میکشه، این که طرف حسابش کیه یا با چه هدفی این کارو انجام میده، فرقی نمیکنه. ه نظرم به کار بردن اسم حماس در رسانه های غربی یک بار معنایی خاص و البته منفی داره. ضمن این که به غیر از حماس، جهاد اسلامی هم حمله های موشکی انجام میده)

        (از این حرفا که بگذریم) خیلی جالبه که حتی سایت های علمی خارجی(غربی) وقتی جنگی رخ میده به نفع سیاست های خودشون ازش بهره برداری می کنن و در جنگ عراق از دقت موشک های آمریکایی حرف میزنن و این بار از طرز کار سامانه گنبد آهنین. اما کسایی که ادعای حمایت از فلسطین و غزه و حماس و حزب ا… و … رو دارن (و حتی توی تقویم یک روز را به اسم روز غزه نام گذاری کردن!!! و به مناسبت پیروزی هاشون اتوبوس‌ها رایگان مردمو جابه جا می کنن!!!) از این فرصت ها به نفع ترویج علمی که به شدت بهش وابسته هستن (در این جا موشک و هوافضا) استفاده نمی کنن. مثلا سرویس علمی یکی از همین سایت ها یا خبرگزاری ها یا روزنامه ها نمیتونه در مورد روش های هدایت و ناوبری و هدف گیری، راه‌های افزایش دقت و نحوه افزایش برد راکت و موشک یک مقاله بنویسه؟؟؟به نفع خودشونه؛ این وسط یه ترویج علم مختصری هم کردن

  2. یه نکته که وجود داره اینه که به علت عدم هدایت پرتابه های حماس پس از پرتاب بهش موشک نمی شه گفت، موشک معادل missile هست که توان هدایت پس از پرتاب داره، به پرتابه ای که موتور داره اما قابل هدایت نیست راکت می گن

    1. ممنون
      موردی که گفتید به طور خاص درست است اما هم در انگلیسی غیر تخصصی و هم در فارسی موشک به طور عام تری مورد استفاده قرار می گیرد. در مورد راکت هم به هر پرتابه ای که از پیشران راکتی استفاده کند راکت گفته می شود مثلا پرتابه های سایوز یا شاتل های فضایی نیز راکت نامیده می شود. نکته دیگر اینکه نسل جدید موشک های حماس از سیستم هدف یابی برخوردار است اما این سیستم به نسبت بسیار ضعیف و غیر دقیق است.
      به هرحال ممنون از تذکرتان

  3. به نام خدا
    حماس، فتح، جهاد اسلامی، حزب الله و ….

    می شود خیلی کوتاه بفرمایید که نقش این مطلب در وب سایت شما چیست؟

    هزاران نفر بزرگتر از مانند من و شما ها که تخصصی در زمینه جنگ های نامتقارن دارند از تحلیل دقیق این مسائل عاجزند. آن وقت از بیرون به مسائل نگاه کردن و گروههایی مانند حماس را به جنگ و کشتار و اینکه چرا از امکانات به نفع بشریت استفاده نمی شود و … ، جملات جالبی نیست.

    فکر می کنم که اگر در زمینه تخصصی خودتان مطلب بنویسید، سایت کارآمدتری خواهید داشت

    1. خیلی هم مفید و کارامد بود – آقا پوریا مطلب رو از خودش درنیاورده که ترجمه کرده – شما اگه ناراحتین به سایت فالس نیوز سر بزنین

      1. ببخشید چند نکته:
        اول اینکه من این نظر را خطاب به آقای پوریا ناظمی نوشتم
        دوم اینکه من نگفتم این مطلب مفید نبوده
        سوم اینکه من نگفتم این مطلب را از خودشون نوشته اند
        چهارم اینکه من فارس نمی خوانم اما اگر هم بخوانم فکر کنم بقیه نباید توهین کنند
        ———————————
        من فقط یک سوال پرسیدم
        این سوال را هم از شخص آقای ناظمی پرسیدم

        پایدار باشید

    2. سلام
      ایده اصلی معرفی فناوری سیستم دفاع ضد موشکی بود که نام آن را در خبرها زیاد می دیدیم اما شاید خیلی از عملکرد آن اطلاع نداشتیم. چون سایت شخصی است طبیعی است بخشی از نظر شخصی نویسنده درباره بد بودن جنگ و افسوس از این که تلاش های فنی و علمی به جای توسعه رفاه زندگی مردم صرف مسایل و نبردها و در نهایت آسیب مردم می شود نیز در متن حضور داشته باشد. البته همانطور که در متن هم مشخصا توضیح دادم این نوشته فارغ از اینکه چه کسی مقصر است و چه کسی حق دارد نوشته شده
      ممنون

  4. سلام
    سیستم دفاع ضد موشکی اسمش روشه،وتمام توضیحاتی که شما دادید توی همین ۴ کلمه به وضوح دیده میشه،امیدوارم ایده ی اصلیتون در بیان این نوشته معرفی فناوری سیستم دفاع ضد موشکی بوده باشه.

  5. متاسفانه عدم اگاهی در مورد سیستم‌های نظامی و علاقه شما به خودنمایی علمی باعث میشه در چنین نوشتارهایی جز یک مشت حرف بیهوده چیزی قابل مشاهده نباشه،اولا متن شما در مورد سیستم های پدافندی رژیم صهیونیستی کاملا غیر علمی و‌غیر فنیه ، حتی اگر شما اخبار رسانه های غربی رو پیگیری کنید می بینید که سامانه مثل گنبد اهنین شکست خورده هستن،بیش از ده درصد موفقیت‌نداشتن اونم راکت های تا کالیبر گراد رو شاید بتونن بزنن، نه کالیبرهای بالاتر رو میزنن که سرعتشون‌خیلی بالاتره و‌نه موشک ها رو‌م می زنن چون موشکها هدایت پذیر هستن و‌مکرر مسیرشون رو‌تغییر میدن،درضمن اصلا شما بحث فنی نکردید در این مطلب،اومدین گفتین ۸۰رصد!!! این رقم حتی تو شلیک‌های ازمایی هم‌ بدست نمیاد،راکت های حماس مسیر پروازشون کوتاهه یعنی بسیار کوتاه بردن لذا عموما زیر برد رادار گنبد اهنین پرواز می کنندو رصد نمیشن ، شما میتونی تو‌منابع غربی تصاویر هزاران اصابت رو‌ببینی که البته‌متاسفانه چون راکت ها دقیق ساخته نشدن لذا خطای زیادی هم دارن،همچنین حزب الله هزاران فروند راکت رو‌کوبید تو مناطق تحت اشغال ، چرا در مورد چیزی‌که نمی دونید صحبت می کنید…

دیدگاهتان را بنویسید

*

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.