دنباله دارها ! شاید آغازگران و پایان بخش حیات

وب سایت پرسش و پاسخ کانوت از گروهی از همکاران این بخش درباره جذاب ترین رویدادی که در چند ماه آینده پیش روی ما است سوال کرده بودند. دنباله دار ها فصل مشترک پاسخ همه این افراد بود و تعجبی هم ندارد که خبر سر رسیدن چندین دنباله دار در روزها و در سال جدید همه را هیجان زده کند.

دنباله دارها این اجرام راز آلود و مسحور کننده منظومه شمسی با گیسوهای افشان خود از چشمگیر ترین و جذاب ترین رویدادهای آسمان شب هستند. هنوز درخشش خیره کننده هیل باپ و گیسوی بلند هیاکوتاکه و منظره میخکوب کننده مک نات برای نیمکره جنوبی، از یادمان نرفته است.

این شب ها دنباله دار پن‌استارز  به آسمان نیمکره شمالی آمده است و روز دو شنبه ۲۱ اسفند به اوج درخشش خود می رسد و البته صحنه تماشایی که اگر آسمان یاری کند می تواند خاطره ای چشمگیر را رقم بزند روز ۲۴ اسفند خواهد بود که این دنباله دار با هلال ماه در آسمان مقارنه ای چشمگیر را به وجود می آورد.

این دنباله دار از قدر ۳ در آسمان دیده می شود و با چشم غیر مسلح در آسمان قابل رویت خواهد بود. بدین ترتیب پس از مدت ها آسمان نیمکره شمالی میزبان دنباله داری نسبتا درخشان است. این دنباله دار نخستین بار در ماه ژوئن ۲۰۱۱ کشف شد و در هنگام کشف از قدر ۱۹  قابل رویت بود. در اولین تخمین ها حدس زده می شد که این دنباله دار تا قدر منفی ۴ درخشان شود اما اگر یک چیز درباره دنباله دارها پیش بینی پذیر باشد رفتار غیر قابل پیش بینی آنها است. در چند ماه گذشته منحنی درخشان شدن این دنباله دار تغییر محسوسی نشان داد و الان از حدود قدر ۳ در آسمان دیده می شود. نکته جالب درباره این دنباله دار این است که پن استارز دنباله داری غیر تناوبی است. او تنها همین یک بار به دیدار خورشید آمده و دیگر این ملاقات را تکرار نخواهد کرد.

در همین ایام دنباله دیگری نیز در آسمان جنوبی است که در ماه های آینده به آسمان شمالی  خواهد آمد. دنباله دار لمون  با درخششی به مراتب کمتر از پن استارز آن را در آسمان دنبال می کرد. البته برای اینکه این دنباله دار را در آسمان نیمکره شمالی رصد کنیم باید منتظر اواخر ماه مارس باشیم. تصویر چشمگیری از این دنباله دار به دنبال دنباله دار پن استارز از شیلی گرفته شد که نمایی خیره کننده از این دو دنباله دار در آسمان را به نمایش می گذارد.

و البته اگر تنها بخشی از پیش بینی های انجام شده در باره دنباله دار آیسان  درست باشد، همه این ها و چند دنباله دار کم فروغ دیگری که در ماه های آینده در آسمان ظاهر خواهند شد تنها پیش در آمدی بر یکی از پر شکوه ترین مناظر آسمانی خواهد بود. دنباله داری که در زمستان سال آینده به اوج خود خواهد رسید و مطابق برخی از پیش بینی ها ممکن است درخشش آن به قدر منفی ۶ و مطابق برخی از گمانه ها حتی تا منفی ۱۲ برسد و بدین ترتیب بتوان آن را در آسمان روز نیز رصد کرد.

البته که دنباله دارها چندان قابل پیش بینی نیستند اما به هر حال سال ۱۳۹۲ سال دنباله دارهای فراوان و خبرهای فراوان در باره دنباله دار ها است.

این کوه های یخی علاوه بر منظره خیره کننده ای که در آسمان شب به وجود می آورند، نقش فوق العاده مهمی در بازشناسی رازهای منظومه شمسی نیز دارند. در کنار آن این دنباله دارها یکی از خطرات بالقوه ای به شمار می روند که زمین را تهدید می کنند. برخورد دنباله داری بزرگ با زمین می تواند اثرات مهیبی (بسته به اندازه و مشخصات هسته و شرایط برخورد) به همراه داشته باشد اثری که شاید به نابودی بخشی از حیات در سیاره ما منجر شود. اما این موجودات چشمگیر و مرموز ممکن است خود، عامل انتقال حیات به زمین نیز باشند.

در تحقیقی جدید گروهی از دانشمندان با شبیه سازی شرایط موجود در اعماق فضا نشان دادند که ساختارهای پیچیده سازنده حیات می توانسته اند در غبار های یخی محیط میان سیاره ای و هسته های دنباله دارها  شکل گرفته و به زمین منتقل شده باشند. گویی بذر حیات از دل آسمان به محیط مهیای رشد آن آورده شده باشد.

شیمی دان های دانشگاه های کالیفرنیا در برکلی و دانشگاه هاوایی نشان داده اند شرایط موجود در فضا برای تولید دیپپتاید (dipeptide)  های پیچیده (جفت آمینو اسیدهای به هم متصل) که یکی از خشت های اصلی سازنده حیات و مشترک در میان همه انواع حیات است مناسب است. این یافته که مقاله مربوط به آن قرار است فردا (۱۰ مارس) در مجله استروفیزیکال ژورنال منتشر شود،  احتمال این فرضیه را که این مولکول ها از فضا و با کمک یک دنباله دار، یا شهاب سنگ ها به زمین منتقل شده و باعث سرعت بخشیدن به شکل گیری پروتیین ها (پولی پپتید ها)، آنزیم ها و حتی مولکول های پیچیده تری مانند انواع قندها که برای شکل گیری حیات ضروری هستند شده باشد را تقویت می کند.

دانشمندان پیش‌تر نشانه هایی از وجود برخی مولکول های ساده سازنده حیات را در برخی از شهابسنگ ها پیدا کرده بودند اما در پیدا کردن ساختارهای پیچیده تر مولکول هایی که پیش نیاز شکل گیری حیات باشند در بین این میهمان های فضایی توفیقی نداشته اند. به همین دلیل همیشه این فرض را در نظر داشتند که ساختارهای شیمیایی پیچیده تر زندگی باید ریشه در اعماق اقیانوس های باستانی زمین بوده باشد.

در این آزمایش، سول کیم (Seol Kim) و  رالف کایزر (Ralf Kaiser) از دانشگاه هاوایی درون  یک محفظه خلا که تا ۱۰ درجه بالای صفر مطلق (۱۰ کلوین) خنک شده بود، شرایط یک گوله یخی فضایی را با کمک ترکیبی از دی اکسید کربن، آمونیاک و هیدروکربن های مختلفی چون متان، اتان و پروپان شبیه سازی کردند. زمانی که این گوله یخی، با الکترون های انرژی بالا که نقش پرتوهای کیهانی در فضا را ایفا می کردند، مورد بمباران قرار دادند، مشاهده کردند واکنش هایی در این مواد شیمیایی آغاز شد که در طی آن ساختارهای اساسی مورد نیاز حیات و به خصوص دیپپتاید ها شکل گرفتند.

در دانشگاه برکلی ، ریچارد ماتئز (Richard Mathies) و آماندا استکتون (Amanda Stockton) این مواد را با کمک ابزاری که پیش تر ماتئز برای تشخیص دقیق و شناسایی مولکول ها کوچک حیاتی در منظومه شمسی طراحی کرده بود مورد بررسی قرار دادند. تحلیل داده ها نشان داد که در این مواد شکل گرفته در شرایط مشابه محیط میان سیاره ای ۹ آمینو اسید مختلف و حداقل دو نوع دیپپتاید وجود دارند. موادی که می تونند نقش محرک و تسریع کننده تکامل زیستی را در زمین بازی کرده باشند.

(برای اطلاعات بیشتر از این داستان گزارش دانشگاه برکلی از این یافته را در اینجا مطالعه کنید).

بدین ترتیب این گوله های برفی کثیف، شاید زمانی دور حیات را به زمین آورده و یا حداقل در بارورکردن بذر آن نقشی مهم ایفا کرده باشند و شاید روزی در پایان دادن به حیاتی که می شناسیم نقشی قابل توجه بازی کنند. آنها نه تنها کلیدهای درک منظومه شمسی را در دست دارند، که نقشی مهم در تاریخ ستاره شناسی ایفا کرده اند و ممکن است کشتکاران حیات و ویرانگران آن باشند.

این روزها اگر هوای ابری اجازه ای داد و پن‌استارز را در آسمان رصد کردید و اگر آیسان به شکوهی وعده داده شده خود رسید همزمان با اینکه محو این زایران پریشان گیسوی منظومه شمسی می شوید به یاد داشته باشید چه شگفتی عظیمی مقابل چشمان شما آرام گرفته است.

دیدگاه‌ها

  1. سلام
    خیلی وقت بود خبری از این موجودات یخسان نداشتیم
    ممنون از آگاهی بخشی به موقعتان
    اگر روزمره گی ها اجازه بده حتما می بینم
    بدرود تا اخبار دنباله ای شما

پاسخی بگذارید

*

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.