کشف شبیه ترین زمین مانند ها – تا کنون!

امروز برای علاقه مندان و به ویژه شکارچیان سیارات فراخورشیدی روزی به خاطر ماندنی بود. در کنفرانسی خبری، دانشمندان علوم سیاره ای، خبر از کشف دو سیستم سیاره ای جدید دادند. در این منظومه ها که با کمک تلسکوپ فضایی کپلر به دام افتاده اند، سه سیاره فراخورشیدی متغلق به طبقه ابَر زمین ها وجود دارند که در کمبرند حیات ستاره های مادر خود جای گرفته اند. جایی که دما برای وجود آب مایع و شکل گیری حیات – حداقل آنگونه که ما می شناسیم – مناسب به نظر می آید.

سامانه سیاره ای کپلر ۶۲ دربردارنده پنج سیاره به نام های ۶۲b,62c,62d,62e و ۶۲f و سامانه سیاره ای کپلر ۶۹ دارای دو سیاره به نام های ۶۹b و  ۶۹c است. از بین این مجموعه سیاره های سه سیاره ۶۲e,62f و ۶۹c سیاره هایی در رده ابَر زمین ها هستند.

دو مورد از این سیاره ها به دور ستاره ای کوچک تر و خنک تر از خورشید ما در حال چرخشند. کپلر-۶۲-f تنها ۴۰ درصد بزرگتر از زمین ما است و این امر آن را به شبیه ترین سیاره فراخورشیدی کشف و تایید شده به زمین بدل می سازد که در کمربند حیات ستاره مادر خود قرار دارد. حدس زده می شود این سیاره ساختاری سنگی داشته باشد. سیاره کپلر ۶۲-e بر لبه داخلی کمبرند حیات خورشیدش در حال گردش است و اندازه آن ۶۰ درصد بزرگتر از زمین ما تخمین زده می شود. سیاره سوم به نام کپلر – ۶۹ –c که متعلق به منظومه کپلر ۶۹ است ابعادش حدود ۷۰ درصد بزرگتر از ابعاد زمین است و در منطقه  حیات ستاره مادرش که ستاره ای شبیه به خورشید ما است قرار دارد. اگرچه هنوز سیاره شناسان درباره ترکیبات سطحی این سیاره مطمئن نیستند اما این واقعیت که این سیاره در مدت ۲۴۲ روز ستاره خورشید مانند خود را دور می زند آن را در موقعیتی قابل مقایسه با خواهر دوقلوی زمین، سیاره زهره قرار می دهد.

742550main_Kepler69c_4x3_946-710

طرحی از سیاره کپلر ۶۹-سی – NASA Ames/JPL-Caltech

درباره وجود حیات برروی این سیاره ها نمی توان مطمئن بود اما وجود آنها در منطقه کمربند حیات و به خصوص دو سیاره منظومه کپلر ۶۲ که در کمربند حیات این ستاره قرار داند این احتمال که حیات در آنها شکل گرفته باشد را ممکن می کند. این سیاره های اکنون شواهد مستحکم تری از سیارات شبیه به زمین در محیط مناسب شکل گیری حیات ارایه کرده اند و بشر یک گام دیگر به پیدا کردن دقلوی فراخورشیدی زمین نزدیک شده است.  

نکته مهم این در این خبر این است که این بار با سیاره هایی مواجه هستیم که نه تنها در محدوده کمبرند حیات و یا بازه مناسب شکل گیری حیات اطراف ستاره مادر خود قرار دارند که از نظر اندازه به زمین بسیار نزدیکند. متاسفانه فناوری امروز ما امکان سفر به این سیاره ها و مشاهده اینکه آیا حیات در آنها شکل گرفته است یا نه را تنها به رویاهای ما فوق سرعت نور ما محدود می کند اما این چیزی از هیجان نزدیک شدن به کشف سیاره ای دقیقا شبیه به زمین در مکانی مناسب برای شکل گیری حیات کم نمی کند.

با این کشف، اما ماموریت کپلر که به تازگی دوره از پیش تعیین شده ماموریتش را به پایان رسانده و برای ۴ سال دیگر مدت ماموریتش تمدید شده است را به یکی از جذاب ترین بازیگران ستاره شناسی معاصر بدل کرده است. به نظر می رسد اینک تنها مساله زمان در پیش باشد و دیر یا زود با خواهیم فهمید که آیا جهان ما سرشار از سیاره هایی مشابه زمین ما با قابلیت توسعه حیات است یا نه؟

تلسکوپ فضایی کپلر نخستین ماموریتی است که به طور بالقوه توانایی تفکیک و به دام انداختن سیاره های فراخورشیدی زمین مانند را دارد. این تلسکوپ فضایی به طور ثابت و دایم از میدان دیدی که شامل ۱۵۰ هزار ستاره است نورسنجی می کند و در این نورسنجی های به دنبال افت احتمالی منحنی نوری ستاره ها به دلیل عبور سیاره های احتمالی از مقابل خط دید ستاره – تلسکوپ می گردد. بدین ترتیب و با روشی که به نام گذر مشهور است کپلر می تواند ستاره هایی که احتمالا میزبان سیاره هایی فراخورشیدی باشند را مشخص کند. البته در این روش تنها سیاره های فراخورشیدی قابل شناسایی خواهند بود که سیاره را در مسیر خط دید تلسکوپ دور بزنند و کسوفی را دربرابر چشمان کپلر به وجود آورند. طبیعی است که این اجتمال وجود دارد تعداد بسیار بیشتری از ستاره ها میزبان سیاره هایی باشند که در خط دید این تلسکوپ وجود ندارند.

742663main_Kepler-62-Diagram_4x3_946-710

طرح منظومه کپلر ۶۲ – NASA Ames/JPL-Caltech

دربین سیاره های اعلام شده کپلر ۶۲-e دوره تناوبی معادل ۱۲۲ روز دارد و دوره تناوب گپلر ۶۲-f 267 روز است. حداقل سه سیاره دیگر این دو را در گردش به دور ستاره مادرشان همراهی می کنند. این سه سیاره در فاصله نزدیک تری به ستاره مادر قرار دارند و به ترتیب هر ۵، ۱۲ و ۱۸ روز یک بار مدار خود به دور این ستاره را تکمیل می کنند. این فاصله نزدیک به ستاره مادر باعث می شود دمای سطحی آنها فوق العاده بالا باشد و در نتیجه شانسی برای شکل گیری حیات – حداقل آن طور که ما می شناسیم – برروی آنها وجود نداشته باشد.

Kepler-69-Diagram_4x3_946-710

طرح منظومه کپلر ۶۹ – NASA Ames/JPL-Caltech

 ۵ سیاره منظومه کپلر ۶۲ به دور ستاره ای از رده K2 در حال گردش هستند. ستاره ای با عمر حدود ۷ میلیارد سال که اندازه اش تنها دو سوم خورشید و درخشش یک پنجم خورشید ما است. این ستاره در فاصله ۱۲۰۰ سال نوری از ما در صورت فلکی شلیاق قرار دارد.

منظومه کپلر ۶۹ نیز در بردارنده سیاره دیگری به نام کپلر ۶۹b است که اندازه آن دو برابر اندازه زمین تخمین زده می شود و ستاره مادرش را هر ۱۳ روز یک بار دور می زند ستاره مادر این سیاره همچون خورشید ما در رده G قرار دارد و اندازه آن ۹۳ درصد خورشید و درخشش آن ۸۰ درصد خورشید برآورد می شود. این ستاره در فاصله ۲۷۰۰ سال نوری از ما و در راستای صورت فلکی دجاجه قرار دارد.

در طول ماموریت فضاپیما کپلر تا کنون ۲۷۴۰ نامزد برای سیاره های فراخورشیدی پیدا شده است که از این بین تا کنون وجود ۱۲۲ سیاره فراخورشیدی (با کمک داده های کپلر) به تایید رسیده است. بدین ترتیب مجموع کل سیاره های فراخورشیدی که تا کنون کشف شده اند به بیش از ۸۴۰ مورد رسیده است.

 برای مطالعه بیشتر می توانید به این صفحات مراجعه کنید:

http://www.nasa.gov/mission_pages/kepler/news/kepler-62-kepler-69.html

http://planetquest.jpl.nasa.gov/

http://www.nytimes.com/2013/04/19/science/space/2-new-planets-are-most-earth-like-yet-scientists-say.html?pagewanted=all&_r=0

http://carnegiescience.edu/news/new_earthlike_planets_found

دیدگاه‌ها

  1. در همین کهکشان راه شیری خودمون چیزی بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ میلیارد ستاره وجود داره. اگه همون عدد کمتر یعنی ۱۰۰ میلیارد ستاره رو به عنوان تعداد ستاره های کهکشان راه شیری بپذیریم و برای هر ستاره به طور میانگین ۱۰ سیاره و قمر در نظر بگیریم فقط در همین کهکشان راه شیری چیزی در حدود ۱۰۰۰ میلیارد سیاره و قمر وجود داره که ممکنه در تعدادی از اونا حیات زنده شکل گرفته باشه!

    برای این که عظمت تعداد این همه کاندیدای حیات در کهکشان راه شیری رو درک کنیم، فرض کنید به ما بگن به شما فرصت می دیم به هر کدام از این ۱۰۰۰ میلیارد کاندیدای وجود حیات زنده، با یک برنامه شبیه سازی کامپیوتری در حد یک ثانیه (و نه بیشتر) نگاه کنید. فکر می کنید به چقدر زمان نیاز داریم؟ با چند تا تقسیم ساده متوجه می شید که برای این کار و فقط نگاه کردن به این سیارات و اقمار اونا در حد یک ثانیه به زمانی بیش از ۳۰ هزار سال نیاز دارید (البته در مقایسه با عمر ما زمان ۳۰ هزار سال هم اینقدر زیاده که احتمالاً برای تصور کردنش دوباره نیاز به یه شبیه سازی دیگه داریم!). خب آیا حالا فکر نمی کنید که ممکنه در جاهای دیگری از کهکشان راه شیری هم حیات شکل گرفته باشه و زمین ما یک تافته جدا بافته نباشه؟ تازه اگه توجه کنیم در جهانی که تا حالا شناختیم صدها میلیارد کهکشان به غیر از کهکشان خودمون وجود داره اون وقت هست که احتمال وجود حیات در جایی غیر از سیاره زمین بسیار بسیار بیشتر خواهد شد و هیچ بعید نیست که تعدادشون هم بسیار زیاد باشه.

    یادمه دکتر فیروز نادری هم در یکی از صحبت هاشون به همین موضوع اشاره کردند و گفتند: “من مطمئنم که در جاهای دیگری هم غیر از زمین، حیات زنده شکل گرفته.” من هم کاملاً با نظر ایشون موافقم و به نظرم این که ما تا حالا نتونستیم (و شاید تا وقتی که منقرض بشیم هم نتونیم) چنین میزبان های حیاتی رو پیدا کنیم به خاطر دو تا محدودیت بسیار مهمه: یکی محدودیت زمانی و این که ممکنه ما با حیات های زنده ی دیگه اشتراک زمانی نداشته باشیم و دوم محدودیت سرعت نور و فاصله های بسیار نجومی ما با مکان های دیگر عالمه. مثلاً با همین سیارات فراخورشیدی منظومه کپلر که به اون اشاره شد ۱۲۰۰ سال نوری فاصله داریم. یعنی اگه ما همین الآن یه پیام برای این مجموعه سیارات بفرستیم ۱۲۰۰ سال دیگه پیام ما به اونا می رسه. اگه اون موقع (یعنی ۱۲۰۰ سال بعد!) حیات هوشمندی در یکی از اون سیارات شکل گرفته باشه که قادر باشند جواب ما رو بدن، ما (البته نه خود ما بلکه نسل های بسیار بسیار بعد از ما!) در ۱۲۰۰ سال بعد تازه پیام اونا رو دریافت خواهیم کرد و خب حالا به قول شاعر “تو خود حدیث مفصل بخوان از این مجمل”!!!

    1. در تکمیل مطالب شما هیچان تر اونجاست که ممکنه بینهایت جهان به موازات جهان ما هم باشه که هر کدوم از اونها هم از این میلیاردها کهکشان جهان ما برخوردار باشند آنگاه ترس شدیدی ناخودآگاه دست میده به آدم که جریان چیه واقعا!

      1. بعضی وقتها فکر میکنم شاید این جهان و جهان های موازی همه یک میوه درختی درون یک جهان دیگر باشند که وقتی میرسند کارگرها میان و اونها را میچینند! فکر کنید مثلا کل جهان ما یکدونه پرتقال باشه توی یک جهان دیگه که الان در حال رسیدن هست!
        حالا همینطور ممکنه پرتقالی که شما میخورید میلیاردها جاندار درون اون باشه!
        سردرد میگیره آدم!
        هیچی ولش بکنید!

    2. زیبا نوشتید.
      اما: استدلال شما اینه که تعداد زیادی سیاره داریم که فلان تعدادش در کمربند حیاته یا فلان تعداد قمر که ممکنه حایز شرایط حیات باشند (و چون این عدد به ظاهر خیلی بزرگ است) پس احتمالش زیاده.
      به نظر بنده این استدلال تا زمانی که اولین گونه حیات در جایی به جز زمین، واقعا شناسایی نشه، دچار مشکل هست!

      حالا چرا؟
      زیرا: شما فرض کن N تعداد، سیاره و قمر داشته باشیم که حایز شرایط وجود حیات باشند. اما به دلایلی ناشناخته، احتمال وجود حیات واقعی بر روی آنها ۱-^N باشد! به این ترتیب شما هیچ حیات دیگری را پیدا نخواهید کرد!

      اما اگر یه روزی بشود به معیاری دست پیدا کرد که به ما بگوید: از هر فلان تعداد جرم کاندیدای حامل حیات بودن، بهمان تعدادش می تواند واقعا حامل حیات باشد، آنوقت استدلال شما درست کار می کند.

  2. میلیاردها دلار سالانه بودجه ناسا خصوصا قسمت تحقییقات پیشرفته است و همگی در تلاشند تا اگه هم شده یک قطره آب پیدا کنند در حالیکه روزانه تو همین کره خاکی که توش زندگی هیت روزانه هزاران هزار قطره خون از گردنها فوران میکنه و به زمین میریزه و کسی اهمیت نمیده.در جای دیگه زندگی و حیات نیست با توجه یا آیات قرآن صرفا یکسری نظریه پردازی است

  3. به نظرمن حیات در شبه زمین ها وجود ندارد … چون هیچ سیاره ای امکانات بالقوه زمین را ندارد زمین یک استثناست . همه اینو میدونن .. خیال بافی به جایی نمی رسه..

  4. به نظر من روح محدودیت سرعت رو نداره و میتونه به سیارات دیگه که قابل سکونت باشن سفر کنه*ضنا از روایات دینی اینطور برمیاد که بهشت و جهنم ساخته شده قیل از اینکه انسان خلق بشه( بهشت که حتمن قبل از خلقت آدم، آفریده شده)اگر تلسکوپی اختراع می شد که همه ی آسمان را میتوانستیم ببینیم حتمن بهشت و جهنم هم پیدا می کردیم*
    البته نوشته های فوق فقط پشتوانه اش روایات دینی و کتاب آسمانی ست که یقینا در علم نجوم، جایگاهی ندارد

  5. البته نباید هم جایگاهی داشته باشه، چون اگه همچین نظراتی بخوان وارد حیطه علم بشن دیگه سنگ رو سنگ بند نمی شه!!! تاریخ زندگی بشر نشون داده که دین و علم در دو سوی مخالف هم قرار دارند. نمونه بارزش تقابل دین با اندیشه ها و نظرات دو تن از بزرگترین دانشمندان علوم یعنی گالیله و داروین هست، هر چند دین در مقابل حقایق نظریات گالیله بالاخره مجبور شد تسلیم بشه اما هنوز که هنوزه سرسختانه و با تعصب در مقابل نظریه داروین ایستاده و می گه داروین اشتباه کرده که گفته انسان کنونی حاصل تکامل چند میلیون ساله ی موجودات زنده قبل از خودش بوده، ما از نسل آدم و حوّا هستیم!!!

  6. سلام
    عجیبه که من یک بار تو این صفحه نظر دادم امّا نمایش داده نشد!

    «سیاره سوم به نام کپلر – ۶۹ –c که متعلق به منظومه کپلر ۶۹ است حدود ۷۰ درصد ابعاد زمین است و …»
    ابعاد این سیاره ۷۰ درصد از ابعاد زمین بزرگ تر هست
    The third planet, Kepler-69c, is 70 percent larger than the size of Earth

  7. سلام خسته نباشید میشه سایت های مرجعی که گذاشتید رو ترجمه کنید من خیلی به این مطالب علاقه مندم ولی متاسفانه زبانم خوب نیست.با تشکر

دیدگاهتان را بنویسید

*

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.