تصویری از ما، بدون ما

فضاپیمای کاسینی که برای کاوش اسرار منظومه زحل در اطراف این سیاره طوق برگردن منظومه شمسی قرار دارد در موقعیتی استثنایی دوربین خود را برگرداند و از مبدا سفرش و از فاصله نزدیک به یک و نیم میلیارد کیلومتری، تصویری به یاد ماندنی تهیه کرد.

این اولین بار بود که مردم زمین می دانستند چنین تصویری قرار است گرفته شود و به همین مناسبت برنامه های نمادینی برگزار کردند. برای زحل دست تکان دادند و یا به آن لبخند زدند که البته به نظرم اگر از آن برای ترویج علم و دعوت دیگران به درک این زیبایی ها استفاده شد خیلی مغتنم است وگرنه فکر کردن به خودمان و منیت ها در عکسی که قرار است ما را از این توهم بیرون کند شاید نقض غرض باشد.

IDL TIFF file

تصویر اولیه منتشر شده از کاسینی میخکوب کننده است (تصویر نهایی تا چند هفته دیگر منتشر خواهد شد). نه اینکه منظره شگفتی دیده باشیم. نه! از ابتدا می دانستیم باید منتظر چه صحنه ای باشیم. می دانستیم سیاره ما با ته رنگی از آبی محو چون نقطه ای درخشان دیده خواهد شد و در کنارش اگر دقت کنی ماه را خواهی دید.

آنچه در این تصویر انسان را میخکوب می کند دیدن آن چیزی است که در ذهنمان می دانیم اما شاید دوست داریم آن را فراموش کنیم. اینکه سیاره ما که همه زندگی های ما، نبردها، شکست ها و پیروزی های ما، فرهنگ و سرزمین های ما و زیستگاه نه تنها ما انسان ها که همه موجودات زنده شناخته شده عالم را در خود جای داده است ،تا چه حد کوچک و معمولی است. کافی است اندکی از آن دور شوی تا دیگر نه نشانی از تو بماند و نه من و نه ما و نه دیگران.

این تصویر زمینی است که فقط زمین ما نیست. سیاره ما بیش از ۴ میلیارد سال است که اینگونه در این نقطه عالم قرار دارد. اگر عمر زمین را به مقیاس یک شبانه روز کاهش دهیم و بخواهیم آن را در یک بازه ۲۴ ساعته خلاصه کنیم. اولین نشانه های حیات در ساعت ۴ بامداد بر این سیاره ظاهر شده است. ما انسان هایی که خود را اشرف مخلوقات می دانیم و همه سیاره را متاثر از حضور خودمان کرده ایم و عامل انقراض صدها و هزاران گونه را فراهم آورده و اکنون زمین را در راه یکی از دوران های بزرگ انقراضش هدایت می کنیم تنها در ساعت ۲۳ و ۵۸ دقیقه و ۴۳ ثانیه قدم بر این خاک نهاده ایم. یعنی تنها اندکی بیش از ۱ دقیقه آخر عمر یک شبانه روزه زمین.

پیش از ما و بعد از ما زمین اینگونه از فضا و از نزدیکی زحل دیده خواهد شد. و اگر اندکی از آن دور شویم دیگر همین نقطه کوچک نیز دیده نخواهد شد و ما در تاریکی فضا محو می شویم.

همه این ها البته به معنی کم ارزش بودن ما نیست. ما که در همین آخرین دقیقه قدم بر این خاک نهاده ایم آنجا که در راه عقل و خرد پیش رفته ایم، شگفتی آفریده ایم. همین تصویر را ابزاری تهیه کرده است که ما با خرد و عقل و بر مبنای کنجکاوی خویش خلق کرده ایم.

ما موجوداتی چنین کم قدمت و کوچک بر سیاره ای کوچک و معمولی توانسته ایم تا دوردست های فضا پیش برویم و نمایی از خردی خویش را پیش چشمانمان به نمایش در آوریم. این چنین خردی شایسته تحسین و چنین تلاشی شایسته جشن گرفتن است.

اما افسوس که همه عمر کوتاه ما صرف دانستن و کشف نشده است. تلخ است اما واقعیتی است که عمده ما انسان ها بیش از آنکه بیافرینیم نابود کرده ایم. بیش از آنکه از دیدن جهان شگفت زده و متواضع شویم، خود را دیده ایم و خواسته ایم دیگران را به آن راهی ببریم که خود می خواهیم. وقتی به کلیت تاریخمان نگاه می کنیم شاید این یک دقیقه آخر عمر زمین لحظات دردناکی برای این سیاره و سایر موجودات زمین بوده اند.

چنین تصاویری و چنین لحظاتی می تواند تلنگری باشد برای همه ما که اندکی متواضع تر باشیم. اندکی جهان را آن گونه که هست ببینیم و درک کنیم که بخواهیم یا نخواهیم سرنوشت همه ما به هم گره خورده است. اینکه بودن ما بر این سیاره نعمتی است که باید قدرش را دانست. باید برای درست بودن و درست زندگی کردن مبارزه کرد.

موج پر هیجانی که در هنگام تهیه این تصویر ایجاد شد به نظرم بهانه خوبی بود که با نگاهی دیگر به این تصویر برای لحظه ای به خود و جهان خود نگاه کنیم و هرباری که خواستیم از جاده عقل خارج شویم نگاهی به آن بیاندازیم.

کاش همانطور که برای تهیه این تصویر کمپینی بزرگ به راه افتاد کمپین دیگری از اکنون آغاز می شد. کاش این تصویر را تنها با یک جمله که همه ما ادر این نقطه و در این جا هستیم، به کارت پستال هایی بدل می کردیم و آن را برای همه آن هایی که دستی در قدرت دارند می فرستادیم. همه سران دولت ها، مقامات سازمان های بین المللی، وزرا، مدیران، قضات، سیاستمدارن و صاحبان شرکت ها و موسسات ،نمایندگان مجلس ها و  همه آنهایی که تصمیم هایشان برمبنای منافع شخصی، منطقه ای و محلی به همه ما در هر جای این سیاره که باشیم و همه دیگر موجودات زنده و طبیعت این سیاره زنده تاثیر خواهد گذاشت. برای همه آنها بارها و بارها این تصویر را می فرستادیم تا یادآور شویم که ما و شما، همه اختلاف ها و دوستی هایمان همه دشمنی ها و کینه هایمان و همه و همه در دل این نقطه خلاصه شده اند اگر تصمیمی می گیرید ببینید نتیجه اش برای این نقطه چه خواهد بود. اگر می خواهید منافع محلی را بر منافع این سیاره ترجیح دهد اشکالی ندارد به شرطی که اول بتوانید ادم ها و یا سرزمین هایی که قرار است از آن تصمیم منتفع شوند را در این تصویر به ما نشان دهید.

شاید این کار هم بی فایده باشد اما حتی اگر اندکی از آن هایی که برای دیگران تصمیم می گیرند تکانی از این تصویر بخورند، سرنوشت بسیاری تغییر کند.

—-

قسمت ششم در این شب ها روز دوشنبه هفته آینده منتشر خواهد شد و از آن پس به طور منظم هر دوشنبه این برنامه را می توانید در این وب سایت یا از طریق وب سایت کانوت دنبال کنید.

 

دیدگاه‌ها

  1. گرچه واقعا انسان در برابر هستی هیچه، اما باید این نکته رو هم در نظر داشت که همون ویژگی های تکاملیش که باعث می شه انسان بر خلاف هم سرده هاش به میوه روی درخت قانع نباشه و جستجوگر و جاه طلب باشه، به اونجا می رسونتش که بوزون هیگز رو با ریاضیات کشف کنه، از خودش از صدها ملیون کیلومتر دورتر عکس بگیره، و همون ویژگی ها به جنگ و حریص بودن هم می کشونتش!
    از این گذشته اگر نبود اون جنگ ها و رود های خون، شاید هیچ وقت انباشت سرمایه ای صورت نمی گرفت و علم پشرفت نمی کرد و …

    1. واقعن انسان در برابر هستی هیچه!!
      میشه بگید این جمله رو کی گفته که شما با این قطعیت بیان میکنیدش؟

  2. واقعا این عکس میخکوب کننده است من چند دقیقه ای بهش خیره شده بودم
    مطلب خیلی جالبی بود ممنون اقای ناظمی

  3. سلام.
    عجب قلمی داری پوریا جان. واقعا تحت تاثیر قرار گرفتم.
    ضمنا خیلی خوشحال شدم بابت در این شب ها که دیگه قراره منظم پخش بشه. پیروز و سربلند باشی.

  4. سلام
    به نظرم برای سیاره مون هر کار که میتونیم باید انجام بدیم
    شاید صدامون به مقامات کشورها نرسه اما خودمون میتونیم رفتارهای خودمون رو با طبیعت تصحیح کنیم.

    من توی یه سایتی که عضوش هستم به بخش رو برای نجات دادن زمین اختصاص دادم تا همه نظرات و راهکارهاشون رو توی اون بزارن و این امید رو دارم که دیگر دوستداران طبیعت هم همچین حرکتی رو انجام بدن تا آینده ی روشن تری داشته باشیم.

  5. سلام.
    عکسه گذاشتم بک گراند. وهرچه قدر نگاه ش می کنم سیر نمی شم. این جملات آخرت که گفتی رو خیلی دوست دارم

  6. ممنون از توضیحات کامل و متفاوت .. بنظرم اقای ناظمی در سالهای اینده در کنار شاخه های متفاوتی همچون اختر فیزیک اختر زیست و …. با دیدن این گونه تصاویر متفاوت شاخه ای دیگر در نجوم پدیدار بشه که شامل ادبیات و عرفان و معرفت باشه…. بخصوص که بعد از فیلم پرومتوس این احساس که برای پیدا کردن خالق باید به نقاط دیگری از جهان حرکت کرددر ضمیر خیلی ها پدیدار شد

  7. با سلام خدمت شما.
    شاید مطلبی که عنوان میکنم ربطی به این پست نداشته باشد ولی به طور کلی دقیقا در جهت همان هدفی است که شما همیشهدر ان راستا حرکت میکنید.

    نکته ای که میخوام بگم در مورد کرم های حلزونه که کسانی که در ایران زندگی میکنند و شبکه های ان را تماشا میکنند بیشتر متوجه میشوند.

    اینکه حدود یکسال روزانه حدود ۲۰ بار و هر تبلیغ حدود۳ دقیقه به تبلیف مجموعه محصولی تحت عنوان کرم حلزون میپرداخت و چقدر از اثرات ان روی جوانی پوست و اینکه چون حلزون هر جاش زخمی بشه زود ترمیم میشه این کرم ها هم پوست را ترمیم و جوان میکنند!!

    من که اطلاعات پزشکی ندارم از همان ابتدا متوجه شده بودم کاسه ای زیر نیم کاسه هست و حرف های کارشناسان این تیزر تبلیغاتی به نظر واقعی نمیرسد و بیشتر حالت شبه و غیر علمی دارد و از نکاتی به عناون نکات علمی استفاده کرده که در نظر عوام و مردم عادی درست جلوه میکنند….بگذریم در نهایت مشخص شد این کرمها تغلبی بودن و هیچ تاثیر اثبات شده ای هم ندارن میتونید در اینترنت در مورد کرم حلزون این نکته رو تحقیق کنید.

    بگذیرم از این که چطور این محصول تغلبی با این حجم به تبلیغ در تلوزیون پرداخت.نکته مورد نظر من همون نکته هست که در مورد آرم پپسی در ماه و موارد مشابه دیگه هم مطرح شد . اینکه چکار کنیم که مردم ذهنشان بازتر شود و اینقدر راحت به هر ادعایی باور پیدا نکنند و قبل از هر چیز کمی بیاندیشند…

  8. آقای ناظمی مطلبی که عنوان کردم بسیار تاثیر گذاره و الان مشکل اصلی جامعه ی ما و عدم پیشرفت علم و واقع گرایی در ریشه یابی همین مسایل هست.

    خواهش میکنم تو سایت یا مجله یا جای دیگه مطلبی انتقادی و هر چند کوتاه در این مورد بنویسید.

  9. واقعا باید چکار کرد اقای ناظمی که فرد یا افرادی (یا احتمالا نهادها و ارگانهای سودجو و ذینفعی-به خاطر ابعاد بزرگ این کلاه برداری)اینگونه از سادگی و خوشخیالی مردم بهره برداری نکنند؟

  10. همچنین میشه به نقش تبلیغات در باور پذیر کردن یک چیز اشاره کرد. اینکه چطور چیزی که هیچ دلیل و منطقی پشتش نیست فقط با تبلیف به صورت مسلسل وار ذهن مردم رو شستشو میده و نمیذاره درست رو از نادرست تشخیص بدن.یعنی حتی خود دیرباور بنده هم از بس تبلیغاتشو وقت و بیوقت دیدم دیگه باورم شده بود شاید تاثیر داشته باشه.اونم چیزی که به طور اشکار دهها تناقض رو با خودش حمل میکرد.

  11. بازتاب: زمین و دست‌ساخته زمینی‌ها به صورت نقاط آبی کم‌رنگ | ظرایف

دیدگاهتان را بنویسید

*

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.