به استقبال سری جدی کاسموس: ترجمه گفتگو با نیل دی گرس تایسون

«کاسموس» اثر بی نظیر و خاطره انگیز کارل ساگان جایگاهی تکرار نشدنی در تاریخ ترویج علم در تلوزیون دارد. این سریال تلوزیونی نه تنها به پر مخاطب ترین برنامه علمی دوران خود بدل شد که الهام بخش تعداد زیادی از افرادی گشت که امروز آنها را در رده دانشمندان و اهل علم می شناسیم. کاسموس اگرچه سعی کرد از بهترین فن روایی و داستان گویی علمی دوران خود استفاده کند، اما بخش عمده موفقیت و جایگاه خود را مدیون شخصیت راویش، کارل ساگان است. داشنمندی عاشق ترویج علم با شخصیتی آرام و نگاهی عمیق به جهان اطراف خود. به همین دلیل وقتی همسر کارل ساگان به همراه جمعی از فعلان ترویج علم و از جمله نیل دی گریس تایسون، تصمیم به ادامه سفر ساگان در کاسموس گرفتند و پس از سال ها موفق شدند، موافقت شبکه فاکس و نشنال جئوگرافیک را برای این منظور جلب کنند، خودشان بهتر از همه می دانستند که اگر مجموعه جدید بخواهد موفق باشد باید روایتی دیگر را در پیش بگیرد و با حفظ روح کاسموس سفری جدید را به بیننده ای که هنوز از یادآوری خاطره ساگان به وجد می آید، پیشنهاد دهند.

کاسموس ساگان، با عنوان فرعی سفری شخصی، پخش شد. اینک پس از انتظاری طولانی از یکشنبه این هفته (۹ مارس) پخش سری جدید کاسموس به میزبانی نیل دی گرس تایسون (@neiltyson) با عنوان فرعی اودیسه ای فضا زمانی آغاز می شود. تایسون، اخترفیزیکدان، مدیر آسمان نمای هیدن و یکی از  برجسته ترین چهره های سرشناس رسانه ای در زمینه ترویج علم است.

ریچل اددین (@RaeBeta) در شماره مارس مجله وایرد، به همین مناسبت گفتگویی با او انجام داده است فکر کردم به بهانه  آغاز سری جدی کاسموس ترجمه آن را برای علاقه مندان در اینجا منتشر کنم.

 فردا شب هم امیدوارم یادداشتی در این باره را تمام کنم که اگر تمام شد اینجا خواهم گذاشت. پخش این سریال از ساعت ۹ شب روز یکشنبه ۹ مارس به وقت شرقی آمریکا از طریق شبکه های FOX، نشنال جئوگرافی و خانواده شبکه های همراه آن ها آغاز می شود و قطعا شما بهتر از من می دانید در ایران از چه طریق می توانید هر اپیزود را پس از پخش تهیه کنید.

—-

 d5bfcfe9eeaf876d80b63d2b18168a5c

–         سال گذشته را مشغول کار روی مجموعه کاسموس؛ اودیسه ای فضا زمانی بودی. تو با تلوزیون غریبه نیستی اما اولین باری است که در پروژه ای با این عظمت همکاری می کنی.

  • تجربه ای فراواقعی برای من به عنوان یک فرد آکادمیک بود. همه چیز آن فوق العاده بود. لذت ویژه ای که در این کار وجود داشت، همکاری افرادی بود که احساس عمیقی نسبت به مجموعه کاسموس  داشتند آن هم در زمانی که کشور ما بیش از هر زمانی نیازمند کمک و تزریق سواد علمی است. نمی دانم که عشق می تواند این رابطه را توصیف کند یا نه اما همه افراد با تعهدی بی نظیر به این پروژه آمدند تا چیزی فراتر و بزرگتر از خودشان خلق کنند

–         مجموعه اول ارتباط خیلی نزدیکی با کارل ساگان داشت.

  • در واقع عنوان فرعی آن، سفری شخصی بود

–         چطور این مجموعه را بر میراث ساگان بنا کردید بدون اینکه اجازه دهید این مجموعه بر آن مبنا تعریف شود؟

  • خوب بستگی به این دارد که چطور درباره کاسموس قدیمی فکر کنید. اگر آن را به عنوان برنامه کارل ساگان ببینید هیچ کس دیگری نمی تواند آن را بازسازی کند. اما در واقع آن برنامه معرفی جهان توسط کارل ساگان بود . موضوع جهان و عالم بود و کارل ساگان راهنمای شما بود. اگر اینطوری نگاه کنید همه چیز درست پیش می رود و ما هم همین کار را کردیم.

–         بعضی از چیزهایی که انتظار داریم متفاوت از سری قبل ببینیم چه چیزهایی هستند؟

  • این دفعه مجموعه بعد سینمایی دارد. افرادی که روی این پروژه کار می کردند ابزارهایی را از سینما وام گرفتند تا با کمک آن بتوانیم داستان عالم را روایت کنیم. به توانایی و قدرتی که چیزهایی مانند زوایای دوربین و طراحی صحنه به همراه خود دارند فکر کنید. در یک مستند معمولی و کلیشه ای یک نفر دوربین را روشن می کند و یک نفر هم جلوی دوربین راه می رود و با شما حرف می زند. بعد به سراغ چیز دیگری می روید و بر می گردید. این بار فکر کنم بیننده ها با مواجهه کامل تری  با داستان خواهند داشت.

–         اوضاع و احوال علوم در آمریکا چطور بر این مجموعه تاثیر گذاشت؟  

  • کاسموس (کارل ساگان) در میانه دوران جنگ سرد تهیه و تولید شد. کاوش منظومه شمسی هنوز موضوعی عجیب تلقی می شد که شاید اگر دغدغه دیگری در دنیا نداشته باشید به سراغ آن می رفتید. در این اوضاع کاسموس در میانه دهه ۸۰ میلادی روی آنتن رفت و همه هم و غم آن این بود که چشم اندازی جهانی را مطرح کند و موضوعات را در بزرگترین مقیاس ممکن به شما نشان بدهد. امروز موضوع دیگری که وجود دارد این است که ما به عنوان یک گونه در مقیاس جهانی چه کار با محیط زیست اطرافمان انجام می دهیم. جنبش های محیطی واقعا از مقیاس های محلی شروع می شوند. .
    1-12-14-Neil-deGrasse-Tyson-Cover-ftr

–         و این محلی بودن ها  با تصویر معروف آپولو ۸ که زمین را به شکل سیاره ای در میانه فضا نشان می داد تغییر کرد.

  • به قول کارل ساگان:«مولکول ها نیازی به گذرنامه ندارند.» این ایده که تاثیری که شما بر محیط محلی خود می گذارید دارای نتایج جهانی است، موضوعی است که به نظر من ما نمی توانستیم بدون آن تصویری که آپولو ۸ گرفت به آن دست پیدا کنیم. تغییرات اقلیم مساله مهمی است که بر مجموعه جدید کاسموس تاثیر گذاشته است  همانطور که مساله ازدیاد سلاح های هسته ای بر مجموعه قبلی تاثیر گذاشته بود.
    علاوه بر آن، حداقل در آمریکا، با علم به عنوان موضوعی فرعی برخورد می شود نه تنها از سوی مردم بلکه از سوی دولت هم همینطور است. انگار علم موضوعی تشریفاتی است که شما فقط وقتی از عهده هزینه این تجمل بر می آیید و کار ضروری دیگری ندارید باید به سراغ آن بروید. چنین تفکری برای هر کشوری که فکر می کند می خواهد برای خود آینده ای داشته باشد و رویایی از آینده را در سر دارد مضر و بازدارنده است. نوآوری در علوم و فناوری موتور محرک در اقتصاد قرن ۲۱ هستند اگر به ثروت و سلامت فردای ملت خود اهمیت می دهید پس باید به این فکر کنید که چطور بخشی از مالیات را صرف سرمایه گذاری در علم کنید. بودجه فدرال باید این موضوع را در نظر داشته باشد.

–         به نظر می آید که در حال حاضر این کار را بر عهده بخش خصوصی گذاشته ایم. شرکت های تجاری و انتفاعی نظر اسپیس – ایکس.

  • بخش خصوصی موظف است به طور فصلی به سهام دارانش گزارش بدهد و سر سال هم سود آنها را پرداخت کند. این یک فرآیند ۲۰ ساله یا حتی ۵ ساله نیست. اما اگر شما می خواهید برای مساله سلامت در دراز مدت سرمایه گذاری کنید دولت باید پا پیش بگذارد و این سرمایه گذاری بلند مدت را انجام دهد.

در دهه ۱۹۲۰ میلادی دولت پول بسیاری زیادی را در فیزیک خرج کرد و نتیجه آن این بود که قدرت مغزی فیزیکدان ها ماهیت و رفتار اتم را درک کردند. چیزی که از آن دوره بیرون آمد در نهایت فیزیک کوانتوم بود. اگر شما اون موقع بودید احتمالا می گفتید؛ این آدم باهوش ها را بیین که چطور پول مردم را تلف می کنند. اصلا چرا باید چنین کارهایی را انجام دهند؟ اما انقلاب فناوری اطلاعات بر مبنای تکنیک هایی از ایجاد، ذخیره کردن و بازیابی داده هایی شکل گرفته است که بدون درک ما زا فیزیک کوانتومی امکان پذیر نبود.

–         بنابراین درحالیکه پروژه های کاربردی را شرکت های تجاری پیش می برد، تحقیقات محض نیازمند حمایت دایمی دولت ها است؟

  • دقیقا. تاریخ نشان داده است تحقیق در علوم محض در نهایت به کاربردی در یک موضوعی ختم می شود. موضوع این است که الان نمی دانیم آن کاربرد چیست.

–         در این دوره زمانی که علم جایگاه بالایی در فهرست اولیت های مردم ندارد فکر می کنید آن قدر مخاطب تشنه علوم وجود دارند که بتوانند باعث موفقیت برنامه ای مانند کاسموس بشوند؟

  • در حال حاضر دو تا از پر بیننده ترین برنامه های تلوزیونی آمریکا مجموعه های انفجار بزرگ (The Big Bang Theory)  و ان.سی.اس.آی (NCSI) هستند. بیگ بنگ تئوری به خاطر چهره ای کاریکاتوری که از دانشمندان نشان می دهد اغلب مورد انتقاد قرار می گیرد اما مساله این است که حرف هایی که از دهان آنها بیرون می آید و آن فرمول ها و علامت هایی که روی تخته های آن ها وجود دارد همه علم واقعی است و مخاطب دارد. از طرف دیگر من در توییتر حدود ۱٫۶ میلیون نفر دنبال کننده دارم. همه این ها به من می گوید که اشتهایی در این باره آن بیرون وجود دارد.

–         اشتها درباره علم یا فقط داستان های مربوط به افراد در حاشیه آن؟

  • کی گفته که شما نمی توانید از طریق داستان گویی ارتباط علمی برقرار کنید و داستان علم را تعریف کنید؟ کاسموس موقعیتی است  که در آن من هرچه در توان داشته ام را برای برقرای این ارتباط به عرصه آورده ام. شاید ما به سفری به لبه کیهان برویم اما هدف ما این است که در نهایت بر شما تاثیر بگذاریم و در قلب شما، در روح و مغز شما فرود بیاییم. هدف من این است که به مردم بگویم و نشان دهم که آن ها در حال مشارکت و بخشی از این داستان درحال نوشتن و آشکار شدن کیهان هستند. 


دیدگاه‌ها

  1. عالیه. گفتگوی جذاب و به وقتی بود.
    باید دید تایسون با همان نگاه کنجکاو ساگان ، خود را هم راستا و هم قد بیننده ی مستند کاسموس قرار می دهد یا در قامت یک دانشمند از بالا به پایین درباره پیچیدگی های جهان برای ما سخن خواهد گفت! شاید هم مانند هنرپیشه ی هالیودی پیش روی بیننده ها ظاهر شود. هرچه هست کار تایسون و تولید کنندگان فیلم با مخاطبان امروزی به مراتب سخت تر و دشوار تر از زمان پخش کاسموس کارل ساگان است.اما من بی صبرانه منتظر آغاز نمایش آن هستم.

  2. سلام.
    به نظرم این قسمت خیلی عجیب بود:
    “علاوه بر آن، حداقل در آمریکا، با علم به عنوان موضوعی فرعی برخورد می شود نه تنها از سوی مردم بلکه از سوی دولت هم همینطور است. انگار علم موضوعی تشریفاتی است که شما فقط وقتی از عهده هزینه این تجمل بر می آیید و کار ضروری دیگری ندارید باید به سراغ آن بروید. چنین تفکری برای هر کشوری که فکر می کند می خواهد برای خود آینده ای داشته باشد و رویایی از آینده را در سر دارد مضر و بازدارنده است.”

  3. سلام با تشکر از شما بخاطر سایت مفیدتون قسمت اول این مستند را با ترجمه شما دیدم واقعا عالی بود لطفا اگه امکان داره قسمت پنجم هم زیرنویس کنید چون زیرنویسش موجود نبود

دیدگاهتان را بنویسید

*

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.