آقای ماسک تولد امسالش را فراموش نخواهد کرد

کارآفرین برجسته اهل آفریقای جنوبی و یکی از پیشگامان فناوری و مردی که گفته می‌شود شیوه زندگی همه ما در جهان را تغییر خواهد داد، هیچ‌گاه تصور نمی‌کرد شمعی که برای تولد ۴۴ سالگی‌اش فوت خواهد کرد با چنان آتش‌بازی مهیب و متأثرکننده‌ای همراه باشد.

SpaceX CEO Elon Musk answers questions in front of the SpaceX Dragon spacecraft Wednesday June 13, 2012 at the SpaceX Rocket Development Facility in McGregor, Texas. The spacecraft recently made history as the first commercial vehicle to visit the International Space Station. The California-based SpaceX is the first private business to send a cargo ship to the space station. (AP Photo/Waco Tribune-Herald, Duane A. Laverty)

ایلان ماسک، در حالی روز یکشنبه تولدش را جشن گرفت که نوزدهمین پرتاب موشک فالکون ـ ۹ که یکی از کپسول‌های دراگون شرکت خصوصی صنایع فضایی او به نام اسپیس ـ ایکس را با خود به ایستگاه بین‌المللی فضایی می‌برد، دو دقیقه و نیم پس از پرتاب از سکو منفجر شد و بارانی از ذرات و بقایای این موشک به زمین بازگشتند.

شرکت اسپیس ـ ایکس یکی از پیشگامان ورود جدی بخش خصوصی به صنایع فضایی است. کارآفرین آینده‌نگری که پیشتر توانسته بود به کمک توسعه فناوری‌هایی نظیر سیستم‌های فشرده‌سازی، بانک‌های اطلاعاتی و ابداع سیستم مالی پی‌پال، ثروتی عظیم به دست آورد، اعتبار و ثروتش را در حوزه‌های غیرمنتظره‌ای سرمایه‌گذاری کرد. او در حوزه انرژی ایده شهر خورشید را توسعه داد؛ در راستای حمل‌ونقل، اتومبیل‌های الکتریکی تسلا را خلق کرد و در حوزه فضا شرکت فضایی را در بخش خصوصی تأسیس کرد که هم به اولین شرکت بخش خصوصی در حوزه فضا بدل شد، هم پس از عبور از آزمون‌های سختگیرانه ناسا توانست قراردادی با این سازمان برای اعزام محموله به مدار زمین منعقد کند که به اولین شرکت خصوصی نیز بدل شد و توانست حضور در صنایع فضایی را به صنعتی سودآور تبدیل کند.

بخش دولتی صنایع فضایی آمریکا حساب ویژه‌ای روی بخش خصوصی باز کرده است و در روزی که باراک اوباما در ابتدای دوران ریاست‌جمهوری‌اش عازم مقر ناسا شد تا طرح اصلاح چشم‌انداز برنامه فضایی این سازمان را مطرح کند، پیش از سخنرانی‌اش سراغ سکوی پرتابی رفت که فالکون ـ ۹ روی آن قرار داشت و به توضیحات ایلان ماسک گوش داد. به همین دلیل هم بود که ناسا پس از بازنشسته کردن شاتل‌ها هیچ برنامه‌ای برای مدارهای نزدیک را توسعه نداد. آنها اعتقاد داشتند زمان آن فرارسیده است که سفر به مدارهای پایین که اینک به صنعتی در دسترس و رایج بدل شده را در اختیار بخش خصوصی قرار دهند؛ حتی اگر هزینه آن این باشد که مدتی برای رفت‌وآمد به ایستگاه فضایی و فرستادن بار و فضانورد به روسیه وابسته شوند.

شرکت‌های دیگری نیز وارد این بازی شدند و البته اسپیس ـ ایکس از همه موفق‌تر بود. در حالی که این شرکت در حال تلاش برای ارتقای کپسول‌های دراگون برای حمل فضانورد بود در نوزدهمین پرتاب کپسول بدون سرنشین خود دچار فاجعه‌ای عظیم شد و محموله خود را از دست داد. این محموله ازجمله دربردارنده قطعه مهمی بود که برای اتصالات آینده سفینه‌های فضایی با ایستگاه لازم بود.

اما باوجود خسارتی که این حادثه وارد کرده و باوجود شکست‌هایی که در سال‌های اخیر بخش خصوصی با آن مواجه شده است (ازجمله انفجار پرتابگر سیگنوس، حادثه سقوط فضاپیمای شماره دو متعلق به ویرژن گالاکتیک و همچنین تلاش ناموفق اسپیس ـ ایکس برای بازفرود آوردن موشک‌های پرتابگر خود). این پایان داستان بخش خصوصی در فضا نیست.

space+x+explodes

راه فضا، راه ساده‌ای نیست و رفتن در این راه، علاوه بر دلیری و هزینه زیاد، آمادگی مواجهه با شکست را نیز می‌طلبد. شرکت‌های خصوصی اگرچه قدم در راه باز شده پرواز به مدارهای پایین دست گذاشته‌اند، اما آنها از روشی متفاوت از سازمان‌های دولتی باید راهی این سفر شوند. اولین دلیل مهم شدن معادلات اقتصادی در بخش تجاری خصوصی است. آنها باید به دنبال روش‌هایی باشند که هزینه هر سفر را کاهش دهند تا سود خود را افزایش دهند و بتوانند هزینه‌های بالای توسعه و نیروی کار گرانقیمت خود را پرداخت کنند.

به همین دلیل هم هست که اسپیس ـ ایکس به‌طور جدی در حال‌ توسعه سیستم‌هایی است که موشک‌های پرتابگر و طبقات مختلف آن پس از رها کردن بار خود، به‌ جای سقوط در اقیانوس، بتوانند دوباره به‌طور کنترل‌شده روی زمین فرود آیند تا بتوان از آنها استفاده دوباره کرد.

توسعه همه این فناوری‌ها باوجود این که تکرار تجربه‌های پیشین به نظر می‌آید، اما در اصل به معنی توسعه مجدد و بازسازی بسیاری از فناوری‌های مورد نیاز از ابتداست. چنین حوادثی اگرچه ممکن است در کوتاه‌مدت برخی از سرمایه‌گذارهایی را که قصد دارند تازه ‌وارد این حوزه شوند به شک بیندازد، یا قوانین و استانداردهای سازمان‌هایی مانند ناسا برای عقد قرارداد با بخش خصوصی را سفت ‌و سخت کند و در نهایت باعث طولانی‌تر شدن مدت ‌زمان ورود عمده بخش خصوصی به فضا شود، اما با در نظر گرفتن همه این موارد به نظر می‌آید مسیر بخش خصوصی به فضا باوجود دست‌اندازها و مشکلات پیش‌رو چشم‌اندازی روشن در پیش داشته باشد.

بخشی از موفقیت این مسیر به اراده و پایداری پیشگامانی چون ایلان ماسک و همکارانش نیاز دارد و از همه مهم‌تر نشان‌دهنده این واقعیت بدیهی اما فراموش‌شده است: مسیر رها شدن از گهواره مادری راهی هموار و ساده نیست.

دیدگاه‌ها

  1. به نظر می‌رسد در حال حاضر آنچه برای ادامه راه توسط اسپیس‌اکس اهمیت فراوان دارد، یافتن علت یا عوامل دقیق بروز این حادثه است. هر چند تحقیقات تازه آغاز شده است، ولیکن با وجود چند صد هزار ساعت-مهندس کار و ۳۰۰۰ کانال تله‌متری هنوز به نتیجه مشخصی نرسیده‌اند. این کار از این جهت مهم است که بتوانند به مشتریانشان نشان بدهند که مشکل را یافته‌اند و آن را برطرف خواهند رد.

  2. چیزی که به نظر من فعلا مانع پیشرفت انقلابی بخش خصوصی میشه اینه که اهداف مستقل این بخش در فضا فعلا بسیار دوراز دسترسه. منظورم اینه که شرکت خصوصی خیلی مونده تا بتونه در فضا معدن کاوی یا کلونی سازی بکنه و به سود برسه و تنها منبع تامین بودجه اش هنوز هم قرارداد بستن با بخش دولتی ست. برای مثال اگر جایز باشه که آغاز عصر فضا رو با آغاز عصر کاوشگری اروپا در اواخر قرون وسطا مقایسه کنیم میبینیم که در عصر کاوشگری تجار غربی در پی یافتن مسیری برای تجارت با شرق جهان عازم ناشناخته ها میشن و سرانجام به سود ملموس و مادی خود خارج از مرز های جهان شناخته شده اروپایی (و به جر سودی که دولت ها برای اکتشاف به آنها میدهند) میرسند. اما به نظر من این فرایند رسیدن به سود دهی فعلا خیلی خیلی دور از دسترسه. تا حالا سراغ ندارم ماموریت فضایی رو که به جز سود معنوی(اعم از رقابت جنگ سردی یا پیشبرد علوم پیشرو) سود مادی ملموسی برای سازمان های فضایی از خارج جو زمین داشته باشه.

    1. نظر شما درسته که هنوز تا رسیدن به سودهی مستقل در این صنعت راه زیادی وجود داره ولی باید توجه داشت که این مسیر الان باید رفته بشه باید از این موانعی که الان جلوی بخش خصوصی هست گذشت تا بشه در آینده به سر فصل هایی مثل کاوش گری، معدن کاوی و استخراج و کلونی سازی رسید. یعنی این که اگر این مسیر طی نشه به اون رسیدن به اون اهداف قابل تصور نیست. این صنعن الان نیاز به افراد واقعاً شجاعی داره که بتوانند فشارهای مختلف تحمل کنند و باز به جلو برند و البته در آینده سود و قدرت زیادی به دست میآورند

  3. اسپیس‌اکس بالاخره در روز گذشته نتیجه اولیه تحقیقاتش را اعلام کرد و آقای ماسک هم در یک کنفرانس خبری تلفنی به پرسش‌های خبرنگاران پاسخ گفت. ظاهرا علت اولیه‌ای که موفق به تعیین آن شده‌اند، نقص در یک قطعه مکانیکی نگه‌دارنده موسوم به استرات بوده است. این نقص منجر به رها شدن مخزن تحت فشار هلیوم در داخل تانک اکسیژن مایع طبقه فوقانی شده و متعاقب آن با آسیب دیدن مخزن تحت فشار، مقدار زیادی هلیوم وارد تانک اکسیژن شده که خود تانک هم هنوز پُر از اکسیژن بوده است، بدین‌ترتیب اضافه فشار بیش از تحمل تانک موجب از دست رفتن یکپارچگی وسیله و در نهایت شکست ماموریت شده است. البته تحقیقات کماکان ادامه دارد و این فرضیه هنوز قطعی نشده است. اما اگر اشکال به طور یقینی مربوط به استرات بوده باشد، با تغییر در طراحی و به کارگیری استرات‌های قویتر از تامیین کننده‌گان دیگر می‌توان آن را بر طرف کرد. کنفرانس خبری نسبتا مفصل مورد اشاره را که شامل موارد متعدد دیگری نیز هست می‌توانید از طریق لینکی که در ادامه خدمتتان تقدیم می‌شود بشنوید و یا دریافت کنید http://www.mediafire.com/listen/5fcilvs63p5vgma/SpaceXCRS7_Update.mp3

دیدگاهتان را بنویسید

*

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.