جام دانش: داستان پشت داستان علم

پیش‌درآمد:

به پیشنهاد کاظم کوکرم، ستونی را از این هفته در روزنامه جام جم شروع کرده‌ام که قرار است به موضوع علم در رسانه و رسانه‌های علمی بپردازد. در زمانی که برای این انتشار قسمت اول و مقدمه این ستون آماده می‌شدیم داستان جالبی رخ داد. به دنبال عنوانی برای ستون بودیم و در آخرین ساعت‌ها کاظم پیشنهاد داد تا عنوان ستون را جام دانش بگذاریم. طبیعی است که به شدت استقبال کردم. نه فقط به این دلیل که این نام مناسبی است اما مهم‌تر از آن این‌که به طور تصادفی کاظم عنوانی را پیشنهاد کرده بود که برای من ارزش بالایی دارد.
من اولین بار برای راه انداختن ستونی به همین نام جام دانش بود که به جام جم دعوت شدم. چیزی حدود ۱۴ سال پیش خانم شهره طباطبایی که آن زمان دبیر گروه دانش روزنامه بود از من دعوت کرد به جام جم بروم تا ستونی روزانه شامل ۴ یا ۵ خبر مهم علمی را در هر روز برای صفحه اول و ستونی به نام جام دانش آماده کنم. این آغاز همکاری طولانی من با جام جم بود که بعد تر در دوره دبیری آقای جدی‌نیا و خانم عاکفیان ادامه یافت و در نهایت منجر به دبیری من در گروه دانش شد.
حالا انگار دوباره چرخه به ابتدا بازگشته است. اگرچه بعد از سفرم هیچ گاه ارتباطم با جام جم قطع نشد اما حالا  ۱۴ سال بعد با همان ستون اما با محتوایی متفاوت به طور منظم قرار است در جام جم بنویسم.

page07

ما در جهانی شگفت‌انگیز و پیچیده زندگی می‌کنیم؛ جهانی که هیچ یک از ما نمی‌توانیم به تنهایی و به تمامی آن را به طور مستقیم ادراک کنیم. بخش عمده درک ما از جهان‌ از مشاهده آن در آیینه رسانه رخ می‌دهد.

جهان علم نه‌تنها از این قاعده مستثنا نیست که پیچیدگی درونی دنیای علم و توسعه روز افزون آن و بحث ها و مناظره‌های متعدد در این حوزه باعث می‌شود نقش رسانه‌های علمی پررنگ‌تر از حوزه‌های دیگر و ضرورت آنها آشکارتر از هر زمان دیگر باشد. علم، زندگی ما را در بر گرفته است. ما درون دنیایی زندگی می‌کنیم که علم و فناوری‌ بافتار آن را تشکیل داده است. در این دنیا نه‌تنها داستان علم که داستان کسانی که در پشت پرده و ظاهر علم پنهان می شوند و سعی می‌کنند، کالاهای خود را به نام علم به شما بفروشند، در حال روایت شدن است.

رسانه‌های علم از یک سو سعی دارند، ما را در جریان آخرین رویدادهای دنیای علمی قرار دهند و از سوی دیگر بنا بر وظیفه و تعریف خود سعی می‌کنند تا از میان انبوه داده‌‌هایی که روزانه به دستشان می‌رسد، علم را از شبه‌علم تمیز دهند، مناظره‌ها و بحث‌های واقعی را از جنجال‌ها جدا کرده و پس از اطمینان از محتوایی که تولید کرده‌اند آن را به شیواترین و جذاب‌ترین روش به دست مخاطب خود برسانند.

آنها در عین حال بر روند دنیای علم و فناوری نظارت می‌کنند. ردپای پول را دنبال می‌کنند تا مطمئن شوند تحقیقاتی که نتایج آن منتشر می‌شود، بنابر سفارش نهادهای اقتصادی یا سیاسی دارای منفعت در موضوع شکل نگرفته باشد. آنها حتی دانشمندان و محققان را به پرسش وامی‌دارند تا مطمئن شوند داده‌ها و یافته‌های آنها از اصالت کافی برقرار باشد. این کار ساده‌ای نیست، بخصوص اگر نقش فعال شبکه‌های اجتماعی در شکل‌دهی به بازار خبر امروز را در نظر بگیریم. با توجه به چنین اهمیتی است که سعی می‌کنم در این ستون به دنیای علم از دریچه رسانه نگاه کنم. در هفته‌های پیش‌رو سعی خواهم کرد در این ستون، داستان پشت داستان‌های علم و مهم‌ترین رویدادهایی را که در حوزه‌ رسانه‌ها و در ارتباط با علم مطرح می‌شوند دنبال کنم. به داستان‌هایی خواهم پرداخت که باید مطرح می‌شد ولی نادیده گرفته شد و به سوال‌های مهمی که پرسیده یا فراموش شد. به ساده‌ترین شکل ممکن سعی خواهم کرد بازنمودی از دنیای شگفت‌انگیز و مسحورکننده رسانه‌های علم را در اختیار شما قرار دهم.

دیدگاه‌ها

  1. سلام پوریای عزیز، خیلی از این خبر خوشحال شدم. من همیشه مقالات شما را در جام جم مطالعه میکردم.چند روز در هفته و چه روزهایی در این روزنامه مقاله دارید؟ با تشکر

دیدگاهتان را بنویسید

*

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.