زمان این رویداد در نیمه ماهها آوریل و می و درزمانی است که تعطیلی آخر هفته به ماه تربیع دوم نزدیکتر باشد. دلیل این انتخاب یکی این بود به دلیل تعطیلی آخر هفته هم مردم بیشتری بتوانند از برنامهها استفاده کنند و هم برگزارکنندگان وقت آزاد برای این برنامهریزی را داشته باشند و دیگر اینکه ماه تربیع یکی از چشمگیرترین مناظر آسمان برای کسانی است که تاکنون فرصت نگاه به آسمان را نداشتهاند و نمای گودالهای ماه از پشت تلسکوپ میتواند خاطرهای فراموشنشدنی برای آنها رقم بزند.
در ایران، سال جهانی نجوم 14 سال پیش شروع شد. دو رویداد مبدأ این حرکت در ایران به شمار میروند. از یکسو رصدخانه آموزشی زعفرانیه تهران که متعلق به کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان است، در آن سال اقدام به برگزاری برنامه کوچکی به مناسبت روز نجوم کرد و در همان روز سیاوش صفاریان پور به بهانه این روز ویژهبرنامهای به نام آسمان شب، طبیعت فراموششده را در شبکه 4 سیما به روی آنتن برد که در آن به بهانه این روز بابک امین تفرشی به سوال های نجومی مخاطبان پاسخ میداد.
روز نجوم در ایران بهسرعت توسعه پیدا کرد در سال دوم برگزاری برخی از شهرها و روستاهای دیگر نیز به این رویداد پیوستند. از مشهد تا روستای رباط سنگ تا سعادت شهر در استان فارس و بسیاری دیگر بهسرعت به این جشن همگانی ملحق شدند.
چند سالی نگذشت که ایران میزبانی یکی از بزرگترین و پرمخاطبترین رویدادهای روز نجوم در جهان را بر عهده گرفت. ایدههای نو و گستردگی این برگزاری به حدی بود که چندین بار از سوی اتحادیه نجوم برگزارکنندگان این برنامهها در ایران مورد تشویق قرار گرفتند. (ازجمله جایزه بهترین ایده نو در برگزاری روز نجوم که به گروه دانش آموزان مدرسه فرزانگان تهران رسید و جایزه ویژهبرنامه روز نجوم که بهواسطه برگزاری رویداد روز نجوم در پارک ملت تهران به شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران تعلق گرفت)
اکنون تقریبا هیچ شهر بزرگی در ایران نیست که برنامهای به مناسبت روز نجوم نداشته باشد. بسیاری از شهرهای کوچک و حتی روستاها و مناطق دورافتاده نیز به این رویداد ملحق شدهاند.
روز نجوم جشنی برای علم است. در این روز مردمی که برای سپری کردن تعطیلی آخر هفته از خانه بیرون میروند احتمال زیادی دارد که در پارک، فرهنگسرا و یا خیابانهای شهر خود با ستاره شناسان آماتور و حرفهای مواجه شوند که آنها را دعوت به تماشای آسمان میکنند. در مراکزی که برنامههای متمرکز برگزار میشود، در کنار رصدها، غرفههای مختلفی برپا میشود و گاهی سخنرانی، نمایش اسلاید، ساخت مدل، نقاشی و شبیهسازی، دیدار با دانشمندان قدیمی و برنامههای متنوع دیگر طراحی و اجرا میشود.
در این روز ستاره شناسان مردم عادی را به دیدن دنیای هیجانانگیز ستارهشناسی و علم دعوت میکنند. در این روز کسی قرار نیست به کسی درس بدهد یا فردی بعد از شرکت در این برنامه به دانشمند تبدیل شود. هیچ معجزهای در کار نیست و تنها اتفاقی – که میتواند الهامبخش معجزههای بسیار گردد – تحریک کردن و برانگیختن کنجکاوی ذاتی ما است که در دلِ زندگی روزمره و پر دلهره مدرن گاهی فراموش میشود.
ستارهشناسی و نجوم به دلیل اینکه تقاطعی از علوم پایه، فناوری و تاریخ و ادبیات و فرهنگ به شمار میرود، یکی از دروازههای مهم ورود به دنیای علم به شمار میرود.
ایدههایی که در این سالها درزمینهی برگزاری روز نجوم اجراشده ممکن است برای بسیاری از حوزههای علمی دیگر ازجمله ریاضیات، فیزیک و … نیز الهامبخش باشد و فعالان این حوزهها بتوانند با الهام گرفتن از موفقیتها و مرور خطاهای احتمالی برگزاری چنین رویدادی، جشنوارههای علمی مردمی را توسعه دهند.
جمعه عصر اگر فرصتی دارید به سراغ نزدیکترین مراکز نجومی و یا مکانهای عمومی که این برنامه در سراسر ایران برگزار میشود بروید و دقایقی خود را غرق لذت جهانی کنید که ما را در برگرفته است.
شهروندان تهران اما در روز نجوم امسال مناسبت دیگری نیز برای جشن گرفتن دارند. مرکز رصدخانه زعفرانیه تهران، که یکی از آغازگران روز نجوم در ایران بود، امسال بیست و پنجمین سال فعالیت مداوم خود را جشن میگیرد. رصدخانهای کوچک در میان پارکی کوچک، ربع قرن است که تلاش میکند تا نوجوانان، جوانان و عموم مردم را شگفتزده کند و آنها را با دنیای شگفتانگیز علم آشنا کند. اگر در تهران هستید میتوانید سری به خیابان سرلشکر فلاحی بزنید و در جشن مشترک روز نجوم و رصدخانه زعفرانیه شرکت کنید.
پ.ن: این یادداشت برای وبلاگ نویسندگان خبرآنلاین نوشته و نخستین بار در آنجا منتشر شده است
بسیار عالی بود.ممنون از مطالب خوبتان
ما هم امسال در شهرستان بجنورد این کار رو انجام دادیم و تلسکوپ هامون رو به یکی از پارک های شلوغ بجنورد بردیم. استقبال مردم بسیار خوب بود و خیلی لذت بردند. اون شب یک درخش ایریدیم بسیار درخشان رو هم به مردم نشون دادم که فکر می کنم در علاقه مند کردن مردم و به خصوص جوانان به نجوم خیلی تأثیرگذار بود. البته براشون توضیح دادم که من پیشگو! نیستم و همشون با استفاده از نرم افزارهای نجومی یا اینترنت می تونند برای دیدن این ماهواره های درخشان از قبل برنامه ریزی کنند. ضمناً دیشب هم یه برنامه رصد در دانشگاه بجنورد داشتیم. استقبال اونطوری که انتظار داشتم نبود اما به هر حال برای شروع کار و سال دومی که چنین برنامه ای رو برگزار می کنیم بد نبود و حدوداً 50 نفری در این برنامه رصد شرکت کرده بودند.
اقای ناظمی عزیز شما و همکاران مجلات علمی کمی تخیلی مینویسید انچه که وجود ندارد داستان ننویسید تعجب نکنیدشمابه کشورهای غرب وشرق که عریان را میروند و هم جنس گرا هستند پیشرفت نسبت داده خودتان دیدید در طول جنگ 1980 تا 1988 ایران عراق ایران با کل دنیا جنگید و پیروز شد و انها الان رکود اقتصادی دارند نان شب ندارند به جان هم افتادند داعش درست کردند حال شما میگویید پیشرفت در خصوص سفر به مهه و الباقی ان شما ساترن 5 را به ورنر فون براون نسبت داده حال که وی در 1944 در توطئه علیه رایش سوم توسط هیملر تیرباران شد لذا فردی وجود نداشت و ساترن 5 اصلا وجود نداشت تنها موشک امریکا موشک وی 1 است که الان کمی پیشرفته تر شده و امریکا و روسیه نه تنها به ماه نرفتند بلکه به فضضا هم هیچ کس تا کنون نرفته و هیچ کاوشگری ارسال نشده است فقط چند ماهواره است که اولین ان 1998 به فضا پرتاب شد والان بعد 16 سال انسان انقدر پیشرفتی نکرده است و اگر شما ان ارکیو 170 امریکا را میبینید ایران در 1980 در جنگ عراق مدل بسیار پیشرفته تر ان را مهاجر را استفاده میکرد انها بهد نمونه برداری از ان ان را ساختند و ایران هم ان را گرفت در حالی که انها الان هیچ پهبادی ندارند مردم امریکا اکثرا اینترنت نداشته و بعضی مراکز دارند ناسا هم یک دفتر کوچک است که در سال 2003 تاسیس شده هیچ گاه غرب و شرق را مقایسه نکنید با ما