روزنامه نگاری علمی پدیده ای جوان و جدید است و در کشور ما هم تجربه وسیعی در این باره وجود ندارد. اگرچه نوشتن در باره علم از اولین روزهای آغاز روزنامه نگاری در ایران،آغاز شده است و حتی در دوره ای در آغاز عصر روزنامه نگاری در ایران روزنامه ویژه علم منتشر می شده است (اینجا را ببینید)  اما هنوز هم دیدگاه های درستی در این خصوص وجود ندارد. هنوز – مانند بسیاری از نقاط دنیا – روزنامه نگاران علمی باید ضرورت و اهمیت خودشان را به مدیران ثابت کنند. باید ثابت کنند  علم و دانش و فناوری در روزنامه ها یک بخش تزیینی نیست. روزنامه ها و مردم نیازمند روزنامه نگاری علمی هستند و این یک کار تشریفاتی و لوکس نیست.

تازه از این مرحله به بعد چالش های اصلی شروع می شود. چرا باید یک مطلب علمی را برای مردم عادی منتشر کرد؟ چرا موضوعات علمی نیاز به متخصص ویژه ای دارند و مثلا گروهی مانند گروه جامعه نباید به آن بپردازد؟ چرا درباره دست آوردهای پزشکی و محیط زیست باید کار را به روزنامه نگارهای علمی سپرد؟ چرا باید از تیترهای جنجالی در حوزه هایی مانند بهداشت عمومی و بیان قاطعانه یافته های تحقیقاتی خودداری کرد؟ چرا نباید هر ادعایی را یک باره تبدیل به یک افتخار ملی نمود و چرا باید نسبت به ادعاها و اختراعات با احتیاط عمل کرد؟ بسیاری از این پرسش ها از آنجا نشات می گیرند که ماهیت و روش های روزنامه نگاری علمی شناخته شده نیست. و البته مهم تر از آن هنوز علم به معنی مدرن و دقیق آن برای بسیاری از مردم و از جمله روزنامه نگاران و مدیران شناخته شده نیست. مشکل بزرگتر اما با خود جامعه علمی است. جامعه علمی ما نیز – به طور عام – هنوز اهمیت روزنامه نگاری علمی را درک نکرده است و نمی خواهد خود را مورد پرسشگری روزنامه نگاران قرار دهد. چند سال پیش به ضرورتی به سراغ یکی از مهم ترین و معتبر ترین مراکز علمی مدرن در کشور رفتم و وقتی به مسولان پژوهشگاه دانش های بنیادی گله کردم که همکاران شما به درخواست های ما پاسخ نمی دهند و صحبت نمی کنند ،ایشان خیلی با اعتماد به نفس و با افتخار اعلام کردند سیاست ما این نیست که با رسانه ها درباره کارهایمان حرف بزنیم و به سوالات پاسخ دهیم . ما کار خودمان را می کنیم و هر وقت لازم داشتیم رسانه ها را خبر می کنیم تا نتایج کارهایمان را که لازم دیدیم منتشر کنند. به عبارت دیگر این گفته این معنی را می دهد که ما رسانه ها و روزنامه نگاران را تنها به عنوان کارمندان بخش روابط عمومی خودمان قبول داریم که چیزهایی که ما می خواهیم را منتشر کنند.

اما همه تقصیر ها و مشکلات را نمی توان بر گردن مدیران مطبوعات و جامعه علمی انداخت. خود روزنامه نگارانی که در حوزه علم می نویسند نیز مقصرند. بسیاری از ما هنوز دقیقا نمی دانیم چه کاره ایم؟ آیا باید هر سازمانی هر حرفی را زد منتشر کنیم؟ آیا ما تفاوتی با ماموران روابط عمومی دانشگاه ها و سازمان های تحقیقاتی داریم؟ آیا ما دربرابر یک دانشمند یا محقق دست و پایمان بسته است و نباید از او سوال کنیم؟ متاسفانه خود ما خیلی اوقات ملزومات نویسندگی علمی را رعایت نمی کنیم.

اما این نالیدن ها و غر غر کردن ها شاید گامی از پیش نبرد به همین دلیل سعی خواهم کرد در حدی که از دستم بر می آید در این زمینه کاری کنم.

من از مدتی پیش ترجمه نسخه فارسی درس نامه های آنلاین فدراسیون جهانی روزنامه نگاران علمی را آغاز کرده ام. ترجمه این درس نامه ها در ابتدا و به مرور در وب سایت مدرسه روزنامه نگاری همشهری منتشر می شود و من هم یک نسخه از آن را اینجا منتشر می کنم. این درس نامه ها از سوی جمعی از بهترین نویسندگان علمی جهان طراحی و نوشته شده است و به زودی ویرایش جدیدی از آن منتشر می شود و پس از انجام  اصلاحاتی که روی آن باید انجام شود ترجمه فارسی کل درس ها به صورت رسمی از سوی وب سایت این فدراسیون منتشر خواهد شد. تا آن موقع در وب سایت مدرسه همشهری و اینجا می توانید آن ها را دنبال کنید.

در کنار آن سعی می کنم تجربه های خودم را از این نزدیک به 10 سال کار در فضای روزنامه نگاری علمی به مرور برای مخاطبانی که علاقمندند بنویسم و همچنین مقالات و ایده های متنوعی که از روزنامه نگاری علمی وجود دارد را در این فضا با شما به اشتراک بگذارم.

همچنین امیدوارم بتوانم هرچه زودتر پروژه ای که با همکاری روزنامه جام جم در حال انجام دارم به سرانجام برسانم و مطمئنم نتیجه آن می تواند کمک کوچکی به علاقمندان روزنامه نگاری علمی در کشور باشد.