پس از مدتها انتظار محققان تصویر جوس از اطلس را دریافت کردند.
یک تصویر تازه از دوربین علمی مأموریت «جوس» (کاوشگر قمرهای یخی مشتریِ آژانس فضایی اروپا) دنبالهدار میانستارهای «۳آی/اطلس» را در حال فوران گردوغبار و گاز نشان میدهد؛ هالهای روشن پیرامون سرِ نامرئیِ دنبالهدار که اخترشناسان آن را «گُیسو» یا «کُما» مینامند، و دُمی که از بدنه جدا شده و در پسزمینه کشیده شده است. در همین نما نشانههایی از ساختارهای ظریفتر هم دیده میشود: پرتوها، جتها و رشتههایی که میتوانند سرنخهایی از چگونگی فعالیت سطحی دنبالهدار و تعاملش با تابش خورشید باشند.
آژانس فضایی اروپا میگوید هستهی اصلی دنبالهدار در این تصویر دیده نمیشود، اما آنچه دیده میشود همان «امضای کلاسیک» یک دنبالهدار فعال است: وقتی جسم یخی به خورشید نزدیک میشود، مواد فرّارِ سطحی بخار میشوند و با خود ذرات ریز گردوغبار را بیرون میکشند. نتیجه، هالهی گازیِ اطراف و دُمی است که در اثر تابش خورشید و باد خورشیدی شکل میگیرد. نکتهی جالب اینجاست که با وجود «میانستارهای» بودنِ ۳آی/اطلس و ورودش از بیرون منظومه شمسی، رفتار کلیاش در این مرحله «کاملاً در چارچوب انتظار از یک دنبالهدار معمولی» توصیف شده است.
این تصویر را دوربین «ژانوس» (JANUS) در تاریخ ۶ نوامبر ۲۰۲۵ ثبت کرده؛ زمانی که تنها هفت روز از نزدیکترین گذر دنبالهدار از کنار خورشید گذشته بود. در همان لحظه، «جوس» حدود ۶۶ میلیون کیلومتر با دنبالهدار فاصله داشت—فاصلهای بسیار زیاد، اما کافی برای ثبت جزئیات بزرگمقیاسِ کُما و دُم.
رصدها به یک عکس محدود نبود. طبق توضیح تیم مأموریت، در طول ماه نوامبر «جوس» با پنج ابزار علمیاش سراغ این مهمان میانستارهای رفت: ژانوس، ماجیس (MAJIS)، سوی (SWI)، پِپ (PEP) و یوویاِس (UVS). هدف این مجموعه رصدها فقط زیباییشناسی نبود؛ آنها دادههایی گردآوری کردهاند تا روشن شود دنبالهدار دقیقاً چگونه رفتار میکند و از چه موادی ساخته شده است—از تصویرهای چندطولیموج گرفته تا طیفسنجی و دادههای ذرهای.
اما چرا این دادهها تازه منتشر شدهاند؟
پس از پایان رصدها، «جوس» برای مدتی در سوی دیگر خورشید نسبت به زمین قرار گرفت و برای محافظت حرارتی، آنتن اصلیِ پرقدرت خود را بهعنوان سپر گرمایی به کار برد. همین تصمیمِ حفاظتی باعث شد دادهها با آنتن کوچکتر و با نرخ پایینتری به زمین مخابره شوند و تیم ابزارها ناچار باشند برای دریافت کامل اطلاعات تا هفتهی گذشته صبر کنند.
اکنون تحلیل تازه آغاز شده است. تیم ژانوس میگوید بیش از ۱۲۰ تصویر از ۳آی/اطلس در گسترهای بزرگ از طولموجها ثبت شده و آنها مشغول بررسی دقیق همه این تصاویرند تا مشخص شود ساختارهای ظریفِ کُما و دُم دقیقاً چه میگویند. همزمان، گروههای ماجیس و یوویاِس روی دادههای طیفسنجی کار میکنند، تیم سوی به سراغ دادههایی رفته که میتواند درباره ترکیب دنبالهدار اطلاعات بدهد و تیم پِپ هم دادههای ذرهای را تحلیل میکند. قرار است همه این گروهها—بههمراه تیم دوربین ناوبری «جوس» که آن هم از دنبالهدار تصویر گرفته—در اواخر مارس دور هم جمع شوند و نتایج اولیه را کنار هم بگذارند.
در روایت آژانس فضایی اروپا، یک جمله بهنوعی جمعبندی این ماجراست: «علم کند پیش میرود»، اما همین کندی بخشی از دقت آن است—وقتی دادهها از فاصلههای دهها میلیون کیلومتری میآیند و هر برداشت باید چندبار راستیآزمایی شود. تصویر تازه، فعلاً فقط «نخستین نگاه» است؛ بخش اصلی داستان، احتمالاً در گزارشهای تحلیلیِ ماههای آینده روشن خواهد شد: اینکه این مهمان میانستارهای، در جزئیاتِ شیمیایی و رفتاری، چقدر شبیه دنبالهدارهای آشنای منظومه شمسی است و کجاها تفاوتهایش خودش را نشان میدهد.
