در چند هفته و چند ماه گذشته بخش عمده ای از انرژی جامعه علمی و مروجین علم و همینطور رسانه های علمی که مخاطب عام دارند به این موضوع اختصاص یافت تا شایعه پایان دنیا در شب یلدای امسال و مساله 3 روز تاریکی را بررسی کرده و به مردم اطمینان دهند همه آنچه در پشت این ادعاها وجود دارد بی پایه و اساس است و جایی برای نگرانی وجود ندارد… یا حداقل جایی برای نگرانی فوری وجود ندارد.
به همین دلیل صبح اولین روز زمستان برای بسیاری از ما می توانست به روزی زیبا بدل شود اگر بی خردی تصمیم می گرفت حداقل چند دقیقه ای دست از سر ما بردارد و شاهد هجوم گروهی از هموطنانمان به صفحه فیس بوک ناسا نبودیم که در اعتراض به عدم پایان دنیا در آن روز هرچه به دهان و زبانشان می آمد را بر دیوار این سازمان نقش کنند. اگر تلاشی دشوار را انجام دهید شاید بتوانید ریشه هایی این که ایده پایان دنیا از کجا آمده است و یا مثلا 3 روز تاریکی چگونه از یک پیش بینی یکی از فرقه های مسیحی راه خود را به بازار شایعات علمی باز کرد و لباسی از علم به تن کرد پیدا کنید اما بعید می دانم حتی با صرف چند برابر آن زمان بتوانیم حتی تخمینی از انگیزه های رفتاری این افراد را به دست آوریم.
اما از این داستان که بگذریم با پایان بازار شایعات پایان دنیا – باور کنید شب یلدای امسال قوی ترین مورد از این داستان های پایان دنیا بود لطفا آن را به شکل هفتگی و ماهانه تمدید نکنید تمام آن حرف هایی که درباره غیر واقعی بودن این داستان در تاریخ شب یلدا گفتیم درباره هفته بعد و ماه بعد و سال بعد هم صدق می کند – فرصت شاید مناسبی دراختیار ما قرار بگیرد تا هرازچندگاهی درباره پایان جهان به شکلی دیگر فکر کنیم.
Image credit: Gemini Observatory
واقعیت این است که دروغ بودن چنان شایعاتی اصلا به معنی امن بودن زمین و حیات روی زمین نیست و اتفاقا حیات روی سیاره ما به شدت شکننده و در خطر است. برخی ازاین خطرها مانند انفجار جمعیت، بحران های زیست محیطی، بحران آلاینده ها و غیره ساخته دست خود ما است و بخش دیگری از آن پدیده های طبیعی است که در برابر آن بی دفاعیم. انفجار ابر نواختری در نزدیکی زمین و یا برخوردی یک سیارک یا دنباله دار با ما اتفاقی است که نه تنها ممکن است که سابقه هم داشته است. بابک امین تفرشی در قسمت اخیر رادیو دانش فضایی توضیحات جالبی درباره برخی از این خطرات واقعی داده است.
از بین این خطرها سیارک ها و دنباله دارها نگران کننده به شمار می روند. آن قدر که سیستم هایی برای مسیر یابی و ردیابی آنها تاسیس شده تا بتوانیم آنها را زودتر شناسایی کنیم.
یکی از جدید ترین این موارد به سیارکی به نام 2011 AG5 مربوط می شود. این سیارک قطری معادل 140 متر دارد و رصدهای اولیه آن نشان می داد که یک به 500 احتمال آن وجود دارد که این سیارک در سال 2040 به زمین برخورد کند. شاید فکر کنید یک به 500 شانس پایینی است اما در مقیاس خطراهای نجومی که ما را تهدید می کنند در واقع آن قدر بالا هست که زنگ های خطر را به صدا در آرود. اگر چنین برخوردی اتفاق می افتاد – یا بیفتد – انرژی حاصل از برخورد حدود 100 مگاتن خواهد بود. برای اینکه عظمت این مقدار انرژی را درک کنید در نظر داشته باشید که بمب های اتمی که در هیروشیما منفجر شد نزدیک به 20 کیلو تن و یا 0.02 مگاتن انرژی آزاد کرد. در نتیجه برخورد چنین سیارکی می تواند چند هزار برابر قوی تر از بمب های اتمی باشند که در پایان جنگ جهانی دوم استفاده شد. از نظر آماری امکان برخورد چنین سیارکی به زمین یک بار در هر 10 هزار سال تخمین زده می شود و باید خیلی بد شانس بوده باشیم که این برخورد در دوره حیات ما رخ دهد. البته اگر این برخورد رخ می داد نتایج آن فاجعه ای جهانی و انقراضی وسیع را به همراه نداشت. برخوردی که احتمالا 65 میلیون سال پیش به حیات دایناسورها و بسیاری از گونه های دیگر روی زمین پایان داد بسیار بزرگتر از این بود اما همین برخورد هم عوارض و تاثیرات منطقه ای شدیدی به همراه دارد.
خوشبختانه بررسی محققان موسسه اخترفیزیک هاوایی که با کمک رصدهای جدید تر تلسکوپ جمینی شمالی در موناکی صورت گرفت نشان می دهد ما واقعا آن قدر ها هم بد شانس نیستیم.
Image credit: NASA/JPL/Paul Chodas
محققان این مرکز با دنبال کردن مسیر این سیارک و تحلیل داده های به دست آمده در برنامه اجرام نزدیک به زمین ناسا در جی پی ال توانسته اند پیش بینی بهتری از بازه عدم اطمینان مکان این سیارک در سال 2040 به دست آورند. این بازه بر مبنای اطلاعات واولیه فضایی را اشغال می کرد که سیاره زمنی نیز درون آن قرار داشت اما با داده های جدید مشخص شده است که این بازه عدم قطعیت با فاصله قابل قبولی با زمین فاصله دارد. اگر این اطلاعات درست باشد این سیارک در آن سال از فاصله حدود 900 هزار کیلومتری زمین (بیش از 2 برابر دور تر از فاصله زمین تا ماه) از کنار ما عبور خواهد کرد. این سیارک باز هم در کانون توجه باقی خواهد ماند تا با رصدهای بیشتر مسیر آن با دقت بالاتری تخمین زده شود.
می بینید، حتی اگر به سناریوهای پایان دنیا علاقه مند باشید گزینه های ممکن واقعی بسیار هیجان انگیز تر از شایعات هستند.
—–
برای اطلاعات بیشتر به این منابع سری بزنید:
خبرنامه رصدخانه دوپیکر (جمینی) / BAD ASTRONOMY / Earth Sky / NEO
اگر ماه هم از بین برود آیا مشکلی جدی برای ساکنان زمین پیش می آید؟
سلام.
به خاطر معرفی رادیو دانش فضایی،تشکر
(همان زمان که در قسمت وبگردی ،سایت رو زده بودید،بهش سرزدم.خیلی جالبه)
بزرگترین خطری که زمین رو تهدید می کنه فعلاً خود ما انسان ها هستیم!