دو قلوهای مریخ نورد ناسا با نمایشی خیره کننده به یکی از نقاط عطف ماموریت های رباتیک فضایی در دوران معاصر بدل شده اند. مریخ نوردهایی که قرار بود تنها 90 روز بر سطح مریخ به فعالیت بپردازند پس از گذشت 8 سال هنوز هم افتان و خیزان به فعالیت مشغولند.

8 سال پس از آغاز ماموریتی هیجان انگیز در آخرین روزهای سال گذشته یلادی مریخ نورد آپورچونتی (فرصت) مجموعه تصاویری را تهیه کرد که با کمک آنها نمایی کامل از این فضا پیما به دست آمد. این تصویر موزاییکی نشان می دهد که چطور لایه ای از غبار روی صفحات خورشیدی این مریخ نورد را پوشانده است.

Photo:NASA/JPL

این غبار باعث کاهش توانایی مریخ نورد در ذخیره انرژی و در نتیجه کاهش عملکرد آن می شود.

مریخ محیطی غبار آلود دارد و بر اساس همین محیط پر گرد و غبار بود که دانشمندان تخمین می زدند پس از چند ماه فعالیت روی مریخ، لایه گرد و غباری که روی صفحات خورشیدی مریخ نورد را می گیرد مانع از شارژ دوباره باتری های آن شده و عملا پایان عمر این دو مریخ نورد را رقم خواهد زد. چیزی که در این محاسبه در نظر گرفته نشده بود نقش گردبادهای کوچکی بود که در سراسر مریخ رخ می دهند. وجود این گردبادهای کوچک اگرچه از قبل هم برای دانشمندان مشخص شده بود.

مدار گرد وایکینگ تصاویری از آن ها را تهیه کرده بود و مریخ نشین پت فایندر (رهیاب) عبور یک گردباد کوچک از فراز محل فرود را مشخص کرده بود. نحوه تشکیل این گردباد ها مشابه نوع زمینی آنها است یعنی زمانی که یک بسته هوایی سرد و کم فشار بالای هوای گرم سطحی قرار می گیرد اگر شرایط مناسبی حاکم باشد جابجایی هوا در مسیری دایره ای صورت می گیرد و می تواند با خود ذرات عبار را به آسمان بلند کند. این شرایط روی مریخ به مراتب بیشتر از زمین به وجود می آید اما با وجود این اطلاعات قبلی در باره تنوع و تعداد آنها  روی مریخ اطلاعات اندکی وجود داشت. بعدها مشخص شد که این گردباد ها به دفعات و در نواحی مختلف منطقه نزدیک به استوای مریخ وزیدن می گیرند. زمانی که مریخ نوردهای دو قلو در مسیر گذر این گردبادها قرار می گرفتند این تند باد در نقش یک غبار روب طبیعی عمل می کرد و عملا صفحات خورشیدی را از غبار انباشته شده روی آن تمیز می کرد و بدین ترتیب آنها می توانستند با حداکثر توان به فعالیت خود ادامه دهند.

نمایشی از گذر یک گردباد مریخی از دید دوربین اسپریت (روح) – تصویر: NASA/JPL

مریخ نورد آپورچونتی در حال حاضر در یک شیب 15 درجه ای نسبت به سطح افق قرار گرفته است تا با استفاده از این زاویه بتواند میزان بیشتری از انرژی خورشیدی را در زمستان مریخی جذب کند. در نیمکره جنوبی مریخ انقلاب زمستانی در 30 مارس اتفاق می افتد و از آن به بعد خورشید ارتفاعش در افق افزایش پیدا می کند و با افزایش آن شانس دریافت انرژی خورشیدی برای مریخ نورد نیز بیشتر می شود.

مریخ نورد اپورچونتی در ژانویه سال 2004 بر سطح مریخ فرود آمد.

برای دیدن متن کامل خبر و تصاویر دیگر به وب سایت اسپیس فلایت ناو مراجعه کنید.