رویدادهای آسمان هفته از ۱۷ تا ۲۳ خرداد

با گرم‌تر شدن شب‌های خرداد و پاکی نسبی آسمان بهاری، فصل طلایی رصد آسمان برای علاقه‌مندان به زیبایی‌های کیهانی از راه رسیده است. در این شب‌ها، از ستارگان آشنا تا ماه کامل و حتی سایه‌ی یک قمر بر سیاره‌ای دور، فرصت‌های نادری برای نگریستن به شگفتی‌های آسمان در انتظار ماست.

شنبه، ۱۷ خرداد | دب اکبر و مسیر ستاره قطبی

در آغاز شب، دب اکبر با آن کاسه معروف و دسته‌دارش در شمال‌غربی آسمان دیده می‌شود. اگر دو ستاره‌ی انتهایی لبه کاسه را دنبال کنید، مستقیماً به ستاره قطبی (پولاریس) می‌رسید. حالا کمی بالاتر از آن، ستاره کوکب را خواهید دید که عضوی از صورت فلکی دب اصغر است و در حدود ساعت ۹:۳۰ شب، درست از بالای ستاره قطبی عبور می‌کند.

یکشنبه، ۱۸ خرداد | ماه و قلب‌العقرب در یک قاب

ماه، که حالا رو به کامل شدن می‌رود، امشب در نزدیکی قلب‌العقرب، ستاره‌ی سرخ و پرنور صورت فلکی کژدم، می‌درخشد. این دو جرم در کنار هم، نمایشی چشم‌نواز در میانه‌ی آسمان جنوبی پدید می‌آورند.

دوشنبه، ۱۹ خرداد | سماک رامح و بادبادک گاوران

در جنوب آسمان، ستاره‌ی زرد-نارنجی سماک رامح (Arcturus) با شکوهی خاص می‌درخشد. اگر از آن به سمت بالا نگاه کنید، شکل بادبادک‌مانند صورت فلکی گاوران (Boötes) دیده می‌شود؛ الگویی که در آسمان به آسانی قابل تشخیص است. در سوی دیگر، ذات‌الکرسی با همان شکل W معروف‌اش، هرچند بیشتر یادآور شب‌های زمستان است، اینک در افق شمالی آرام گرفته.

سه‌شنبه، ۲۰ خرداد | ماه کامل عسل

امشب، ماه به وضعیت کامل می‌رسد. در ساعات اولیه‌ی بامداد چهارشنبه، ماه در صورت فلکی مارافسای طلوع می‌کند و در جنوب‌شرق، در ارتفاعی پایین می‌درخشد. در سمت راست و کمی بالاتر از آن، قلب‌العقرب و ستارگان کژدم دیده می‌شوند.

ماه کامل خرداد را “ماه عسل” می‌نامند، نه تنها به‌دلیل رنگ گرم و طلایی‌اش، بلکه به‌خاطر زمان وقوع آن در حوالی انقلاب تابستانی. مسیر پایین حرکت ماه در این شب‌ها، باعث می‌شود مانند خورشید زمستانی، در آسمان پایین‌تر دیده شود و همین پدیده، رنگ نارنجی‌اش را تشدید می‌کند.

چهارشنبه، ۲۱ خرداد | دیداری با عیوق

با فرا رسیدن غروب، در شمال‌غربی آسمان، در ارتفاعی بسیار پایین، به دنبال ستاره‌ی عیوق (Capella) باشید. این ستاره که در زمستان بیشتر دیده می‌شود، اکنون نیز در افق ظاهر می‌شود و اگر خوش‌شانس باشید و آسمان صاف باشد، می‌توانید دیداری کوتاه اما درخشان با آن داشته باشید.

پنجشنبه، ۲۲ خرداد | فرصتی برای دیدن آلفا قنطورس

آلفا قنطورس، نزدیک‌ترین ستاره‌ی پرنور به زمین (بعد از خورشید)، از عرض‌های شمالی ایران قابل مشاهده نیست. اما اگر در جنوب ایران یا نواحی پایین‌تر از ۲۹ درجه‌ی عرض جغرافیایی باشید، می‌توانید کمی پس از غروب، برای دقایقی کوتاه آن را در افق جنوبی ببینید. دیداری کمیاب با همسایه‌ی نزدیک.

جمعه، ۲۳ خرداد | مثلث بهاری در آسمان

سه ستاره‌ی درخشان – سماک رامح (در بالا)، سماک اعزل یا Spica (پایین‌تر) و ذنب‌الاسد یا Denebola (در سمت راست) – امشب مثلثی تقریبا متساوی‌الاضلاع در آسمان جنوبی تشکیل می‌دهند. این ترکیب زیبا را “مثلث بهاری” می‌نامند.

تقویم نجومی هفته (۱۷ تا ۲۵ خرداد ۱۴۰۴)

برای مشاهده رویدادهای نجومی، روی تاریخ مورد نظر کلیک کنید.

وضعیت سیارات در هفته‌ی پیش رو

عطارد و مشتری: این دو سیاره در روشنایی غروب محو می‌شوند. مشتری تقریباً از آسمان کنار می‌رود و عطارد اندکی بالاتر می‌ماند.

زهره: بامدادها، پیش از طلوع خورشید، زهره را در شرق-شمال‌شرق می‌توان دید؛ همچنان درخشان و چشم‌گیر.

مریخ: در غرب آسمان و پس از غروب، مریخ در کنار ستاره‌ی قلب‌الاسد دیده می‌شود. این دو در روزهای ۲۶ و ۲۷ خرداد به نزدیک‌ترین فاصله خود می‌رسند.

زحل: در حدود ۱ تا ۲ بامداد طلوع می‌کند و تا سپیده‌دم در سمت راست و بالای زهره بالا می‌آید. حلقه‌های زحل امسال تقریباً لبه‌ای دیده می‌شوند و رصد آنها با تلسکوپ‌های کوچک دشوار است.

اورانوس و نپتون: اورانوس در روشنایی صبحگاهی پنهان است و نپتون، طبق معمول، فقط با تلسکوپ و در آسمانی تاریک قابل مشاهده است.

رویداد ویژه: سایه تایتان بر زحل

در بامداد یکشنبه، ۲۶ خرداد، قمر بزرگ زحل – تایتان – سایه‌ای باریک بر سطح زحل می‌اندازد. این رویداد هر ۱۵ سال یک‌بار رخ می‌دهد و تا ماه اکتبر، هر ۱۶ روز یک‌بار تکرار خواهد شد. اگر در آمریکای شمالی غربی باشید، شرایط بهتری برای رصد خواهید داشت، اما حتی در ایران، با ابزار مناسب می‌توان بخشی از آن را دید.

این نوشته ترجمه ای از مقاله آسمان هفته Sky & Telescope است و بار نخست در نشریه انلاین مداد منتشر شده است.