به یاد فضانوردی که شکستی فاجعه بار را به یکی از موفق ترین ماموریت های فضایی تاریخ بدل کرد
جیمز «جیم» لاول، فضانورد افسانهای که فرماندهی مأموریت سرنوشتساز آپولو ۱۳ را بر عهده داشت و خدمهاش را پس از یک انفجار فاجعهبار در فضا به سلامت به زمین بازگرداند، روز پنجشنبه، ۷ اوت ۲۰۲۵، در سن ۹۷ سالگی درگذشت.
ناسا با تأیید خبر درگذشت او، از وی به عنوان فردی یاد کرد که «یک فاجعه بالقوه را به یک پیروزی بزرگ تبدیل کرد».
مأموریت آپولو ۱۳ در سال ۱۹۷۰ که با هدف سومین فرود انسان بر روی ماه انجام میشد، پس از انفجار یک مخزن اکسیژن در فاصله بیش از سیصد هزار کیلومتری از زمین، با بحرانی مرگبار روبرو شد.
دهها میلیون نفر در سراسر جهان با نگرانی شاهد تلاشهای نفسگیر لاول و دو فضانورد دیگر، جک سوایگرت و فرد هیز، برای بازگشت به زمین بودند؛ لحظهای که به یکی از نمادینترین رویدادهای تاریخ اکتشافات فضایی بدل شد.
از رؤیای کودکی تا پرواز در نیروی دریایی
جیمز آرتور لاول جونیور در ۲۵ مارس ۱۹۲۸ در کلیولند، اوهایو متولد شد . او از کودکی شیفته هواپیما و پرواز بود، اما مرگ پدرش در یک سانحه رانندگی، خانواده را با مشکلات مالی روبرو کرد. با این حال، رؤیای پرواز او را به سمت نیروی دریایی ایالات متحده کشاند. لاول در سال ۱۹۵۲ از آکادمی نیروی دریایی فارغالتحصیل شد و به عنوان خلبان جتهای جنگنده خدمت کرد. ساعاتی پس از فارغالتحصیلی، با عشق دوران دبیرستان خود، مریلین گرلاخ، ازدواج کرد؛ پیوندی که بیش از ۷۰ سال تا زمان مرگ مریلین در سال ۲۰۲۳ ادامه یافت.
ورود به ناسا و مأموریتهای تاریخی
لاول در سال ۱۹۶۲ به عنوان عضوی از دومین گروه فضانوردان ناسا انتخاب شد. او پیش از مأموریتهای آپولو، در دو پرواز برنامه جمینی شرکت داشت: جمینی ۷ که رکوردی ۱۴ روزه در فضا به ثبت رساند و جمینی 12.
در دسامبر ۱۹۶۸، لاول به عنوان خلبان ماژول فرماندهی آپولو ۸، به همراه فرانک بورمن و ویلیام آندرس، یکی از سه انسان نخستی بود که به دور ماه چرخید و به یکی از سه انسانی بدل شد که برای نخستین بار در تاریخ نیمه پنهان ماه را با چشم تماشا کرد. این مأموریت تاریخی که در شب کریسمس انجام شد، برای اولین بار تصویری شگفتانگیز از «طلوع زمین» را به ساکنان سیاره هدیه داد و فضانوردان از کتاب پیدایش برای مردم زمین خواندند. لاول اولین انسانی بود که دو بار به -مدار – ماه سفر کرد.
«هیوستون، ما یک مشکل داریم»
در آوریل ۱۹۷۰، لاول به عنوان فرمانده آپولو ۱۳ برای فرود بر سطح ماه راهی فضا شد؛ اما در روز سوم مأموریت، انفجار مخزن اکسیژن، ماژول فرماندهی «ادیسه» را فلج کرد. در آن لحظه بحرانی، ابتدا جک سوایگرت با خونسردی به مرکز کنترل زمینی گفت: «بسیار خب، هیوستون، ما اینجا یک مشکل داشتیم» و سپس لاول این پیام را تکرار کرد: «هیوستون، ما یک مشکل داشتهایم.»
این عبارت (Houston, we have a problem) به یکی از مشهورترین جملات تاریخ بدل شد.
خدمه مجبور شدند ماژول فرماندهی را رها کرده و از ماژول ماهنشین «آکواریوس» به عنوان یک «قایق نجات» استفاده کنند؛ فضاپیمایی که برای بقای دو نفر به مدت دو روز طراحی شده بود، اما باید سه نفر را برای نزدیک به چهار روز زنده نگه میداشت. جهان نفس خود را در سینه حبس کرده بود و نظارهگر تلاش مهندسان ناسا و خدمه برای غلبه بر چالشهای بیشمار، از جمله کمبود شدید انرژی، آب و افزایش دیاکسید کربن بود. سرانجام، پس از یک سفر طاقتفرسا و پرالتهاب، فضانوردان در ۱۷ آوریل به سلامت در اقیانوس آرام فرود آمدند. این مأموریت یک «شکست موفقیتآمیز» لقب گرفت.
اگر روی زمین گروه بزرگی از دانشمندان به رهبری Gene Kranz که به مردی با اعصاب پولادین معروف بود و با جمله معروف «شکست بین گزینهها نیست» (Failure Is Not an Option) در نجات آپولو 13 نقش اصلی را داشت در آن کابین کوچک و پر خطر این جیمز لاول بود که ماموریت را با خونسردی و رهبری خود از فاجعهای تمام عیار نجات داد.
میراث یک قهرمان
جیم لاول در سال ۱۹۷۳ از ناسا و نیروی دریایی بازنشسته شد و وارد دنیای تجارت شد. او در سال ۱۹۹۴ با همکاری جفری کلوگر، کتاب «ماه گمشده: سفر پرمخاطره آپولو ۱۳» را نوشت که اساس فیلم سینمایی موفق «آپولو ۱۳» (۱۹۹۵) به کارگردانی ران هاوارد شد .
تام هنکس نقش جیم لاول را در این فیلم ایفا کرد و خود لاول نیز در صحنهای کوتاه به عنوان کاپیتان کشتی نجات در فیلم حضور یافت.
خانواده لاول در بیانیهای اعلام کردند: «ما دلتنگ خوشبینی تزلزلناپذیر، شوخطبعی و باوری که در ما ایجاد میکرد که غیرممکنها ممکن است، خواهیم شد. او واقعاً بینظیر بود.»
جیم لاول با شجاعت و رهبری خود در یکی از خطرناکترین لحظات تاریخ فضانوردی، نه تنها جان خود و خدمهاش را نجات داد، بلکه الهامبخش نسلهای بیشماری در سراسر جهان شد.
او یادگاری از عصر طلایی فضانوردان و دانشمندان فضایی بود که اگرچه دلبستگی عمیقی به رویای ایالات متحده داشتند اما فضا را عرصهای امید بخش برای آیندهای بهتر میدیدند.
