جزییاتی از گزارش سازمان جهانی هواشناسی

چه اتفاقی افتاده است؟

بر اساس گزارش جدید سازمان جهانی هواشناسی (WMO)، چرخه‌های آب در جهان به طور فزاینده‌ای نامنظم و حداکثری شده‌اند و بین سیلاب‌های شدید و خشکسالی‌های طولانی در نوسان هستند.

 گزارش «وضعیت منابع آب جهانی ۲۰۲۴» نشان می‌دهد که تنها حدود یک‌سوم حوضه‌های رودخانه‌ای جهان در سال ۲۰۲۴ شرایط «عادی» داشته‌اند، در حالی که دوسوم دیگر یا بیش از حد آب داشته‌اند یا با کمبود آب مواجه بوده‌اند.

 این ششمین سال متوالی است که شاهد عدم تعادل آشکار در منابع آب جهانی هستیم.این گزارش همچنین از کاهش گسترده یخچال‌های طبیعی برای سومین سال متوالی خبر می‌دهد. بسیاری از مناطق دارای یخچال‌های کوچک به نقطه اوج آب (peak water) رسیده‌اند یا در آستانه آن هستند، یعنی زمانی که ذوب یخچال‌ها به حداکثر جریان سالانه خود می‌رسد و پس از آن به دلیل کوچک شدن یخچال‌ها کاهش می‌یابد. در سال ۲۰۲۴، حوضه آمازون و بخش‌هایی از جنوب آفریقا با خشکسالی شدید مواجه شدند، در حالی که مناطق مرکزی، غربی و شرقی آفریقا، بخش‌هایی از آسیا و اروپای مرکزی شرایط مرطوب‌تر از حد معمول را تجربه کردند.

چرا این موضوع مهم است؟

چرخه‌های آب برای جوامع، اقتصادها و اکوسیستم‌های ما حیاتی هستند، اما این منابع تحت فشار فزاینده‌ای قرار دارند. به گفته سلست سائولو، دبیرکل WMO، «آب جوامع ما را پایدار می‌کند، اقتصادهای ما را به پیش می‌برد و اکوسیستم‌های ما را تثبیت می‌کند. با این حال، خطرات مرتبط با آب، تأثیرات فزاینده‌ای بر زندگی و معیشت مردم دارند.» گزارش WMO نشان می‌دهد که گرمایش جهانی و رویدادهای اقلیمی مانند ال‌نینو در سال ۲۰۲۴ به تشدید این شرایط کمک کرده‌اند.بر اساس داده‌های سازمان ملل متحد، حدود ۳.۶ میلیارد نفر در جهان دست‌کم یک ماه در سال با کمبود آب مواجه هستند و پیش‌بینی می‌شود این تعداد تا سال ۲۰۵۰ به بیش از ۵ میلیارد نفر برسد. این وضعیت نشان‌دهنده عقب‌ماندگی قابل‌توجه جهان از هدف ششم توسعه پایدار سازمان ملل در زمینه آب و فاضلاب است. بدون داده‌های دقیق و همکاری جهانی در اشتراک‌گذاری اطلاعات، مدیریت این چالش‌ها دشوار خواهد بود.

وضعیت کنونی منابع آب

• رودخانه‌ها و دریاچه‌ها: در شش سال گذشته، تنها یک‌سوم حوضه‌های رودخانه‌ای جهان جریان عادی داشته‌اند. حوضه‌های کلیدی مانند آمازون، سائو فرانسیسکو، پارانا و اورینوکو در آمریکای جنوبی و زامبزی، لیمپوپو، اوکاوانگو و اورنج در جنوب آفریقا جریان بسیار کمتری از حد معمول داشته‌اند. در مقابل، سیلاب‌های گسترده در حوضه‌های غرب آفریقا (مانند سنگال، نیجر، دریاچه چاد و ولتا)، اروپای مرکزی و بخش‌هایی از آسیا (مانند دانوب، گنگ، گوداواری و ایندوس) گزارش شده است.
• یخچال‌های طبیعی: در سال ۲۰۲۴، یخچال‌ها در سراسر جهان ۴۵۰ گیگاتن یخ از دست دادند که معادل حجم عظیمی از آب است و به افزایش ۱.۲ میلی‌متری سطح دریا در یک سال کمک کرد. این امر خطر سیل را برای صدها میلیون نفر در مناطق ساحلی افزایش می‌دهد.
• منابع زیرزمینی و خاک: تنها ۳۸ درصد از چاه‌های آب زیرزمینی (از مجموع ۳۷,۴۰۶ چاه در ۴۷ کشور) سطح عادی داشتند. استخراج بیش از حد آب زیرزمینی در برخی مناطق، منابع آب آینده را تهدید می‌کند.
• رویدادهای شدید: آفریقا در سال ۲۰۲۴ بارندگی‌های غیرمعمول سنگین را تجربه کرد که منجر به حدود ۲,۵۰۰ کشته و ۴ میلیون آواره شد. اروپا شاهد گسترده‌ترین سیلاب‌ها از سال ۲۰۱۳ بود و آسیا و اقیانوسیه با بارندگی‌های رکوردشکن و طوفان‌های استوایی مواجه شدند که بیش از ۱,۰۰۰ کشته به جا گذاشت.
  
  

گام بعدی چیست؟

WMO بر نیاز فوری به بهبود نظارت و اشتراک‌گذاری داده‌ها تأکید دارد. سائولو هشدار می‌دهد: «بدون داده، ما در تاریکی عمل می‌کنیم.» سرمایه‌گذاری مداوم در فناوری‌های نظارت و همکاری بین‌المللی برای پر کردن شکاف‌های داده‌ای ضروری است. این گزارش از مدل‌سازی هیدرولوژیکی جهانی و مشاهدات ماهواره‌ای برای ارائه ارزیابی دقیق از منابع آب شیرین، از جمله جریان رودخانه‌ها، مخازن، دریاچه‌ها، آب‌های زیرزمینی، رطوبت خاک، برف و یخ استفاده می‌کند.در آینده، انتظار می‌رود که سازمان‌ها و دولت‌ها بر اساس این گزارش، سیاست‌هایی برای مدیریت بهتر منابع آب و کاهش تأثیرات رویدادهای شدید اقلیمی تدوین کنند. علاوه بر این، تحقیقات بیشتر در مورد تأثیرات تغییرات اقلیمی بر چرخه‌های آب، به‌ویژه در مناطق آسیب‌پذیر مانند حوضه آمازون و آفریقای جنوبی، ضروری خواهد بود.

چشم‌انداز گسترده‌تر

گزارش WMO بخشی از مجموعه گزارش‌هایی است که اطلاعات علمی معتبری را برای تصمیم‌گیران فراهم می‌کند. این گزارش نه تنها وضعیت کنونی منابع آب را نشان می‌دهد، بلکه هشداری برای آینده است. با ادامه گرمایش جهانی، انتظار می‌رود که چرخه‌های آب حتی نامنظم‌تر شوند، که نیازمند اقدام فوری برای حفاظت از منابع آب و کاهش خطرات مرتبط با سیل و خشکسالی است.

 
چرخه‌های آب جهان در حال تبدیل شدن به یک چالش پیچیده و غیرقابل پیش‌بینی هستند. گزارش WMO نشان می‌دهد که منابع آب تحت فشار بی‌سابقه‌ای قرار دارند و بدون نظارت دقیق و همکاری جهانی، مدیریت این بحران دشوار خواهد بود. با توجه به افزایش جمعیت و تشدید تغییرات اقلیمی، اقدام هماهنگ برای حفاظت از آب و کاهش تأثیرات رویدادهای شدید اقلیمی بیش از پیش ضروری است.