ماجراجویی که درک ما از تاریخ فراموش شده ساکنان زمین را بهبود بخشید
خلاصه داستان
مارک نورل، دیرینهشناس برجستهای که پژوهشهایش به اثبات پیوند تکاملی میان دایناسورها و پرندگان کمک کرد و کشفیاتش از صحرای گُبی تا آمریکای جنوبی بارها به نمایشگاههای مهم در موزه تاریخ طبیعی نیویورک راه یافت، روز سهشنبه در نیویورک درگذشت. او ۶۸ سال داشت و علت مرگ، نارسایی قلبی اعلام شد.
شکارچی فسیل در دل کویر
به گزارش نیویورک تایمز، نورل بیش از سه دهه در بیابانهای مغولستان، بهویژه در منطقه «اوخا تولگود» کاوش کرد؛ جایی که اسکلتهای تقریباً دستنخورده از اویرپتورها، ولاسیرپتورها و پستانداران اولیه را کشف کرد. یکی از یافتههای مشهور او جنینی بود که درون تخم اویرپتور به شکل تقریباً سالم باقی مانده بود. این کشف و نمونههایی از دایناسورهای در حال جوجهکشی، شواهد مستقیمی برای رفتارهای پرندهمانند دایناسورها فراهم کرد.
او خود نوشته بود: «صحرای گُبی بهشتی برای دیرینهشناسان است؛ جایی که اسکلتها نه همچون فسیلهای تکهتکه، بلکه مانند بقایای تازهی یک جانور در برابر چشمانت ظاهر میشوند.»
پرندگان؛ دایناسورهای زنده
نورل بارها تأکید کرده بود که «پرندگان، نوعی دایناسور هستند؛ همانطور که انسانها نوعی نخستیاند.» او با نمایشگاههایی چون دایناسورها در میان ما (۲۰۱۶) برای عموم روشن کرد که دایناسورها کاملاً منقرض نشدهاند، بلکه بخشی از آنها به شکل پرندگان امروز زندهاند.
زندگی میدانی و شخصیت
سبک زندگی صحرایی او افسانهای بود: در یک سفر پنجهفتهای تنها دوبار حمام کرد و یکبار لباس عوض کرد. مجله Sports Afield او را «اُبی-وان کنوبیِ زندگی خاکی» لقب داد. خودش گفته بود: «یک تیشرت پاره با کمی بنزین، آتشی مناسب برای کمپ درست میکند.»
از کودکی تا موزه نیویورک
مارک آلن نورل در ۱۹۵۷ در سنتپل مینهسوتا به دنیا آمد و در کالیفرنیا بزرگ شد. از کودکی حشره، سنگ و فسیل جمع میکرد و در اتاقش نمایشگاه درست میکرد. معلمان او را به موزه تاریخ طبیعی لسآنجلس معرفی کردند و همین علاقه تا دانشگاه ادامه یافت. او مدرک دکترا را در زیستشناسی از ییل گرفت و در ۱۹۸۹ به موزه تاریخ طبیعی نیویورک پیوست.
او در سالهای ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۶ و دوباره از ۲۰۰۸ تا ۲۰۲۱ ریاست دپارتمان دیرینهشناسی این موزه را بر عهده داشت و نمایشگاههای متعددی را برای عموم طراحی کرد، از جمله دایناسورهای پارک ژوراسیک (۱۹۹۳) و دایناسورهای در حال نبرد (۲۰۰۰).
میراث علمی
نورل با همکارانش نشان داد که بسیاری از ویژگیهای اسکلتی و رفتاری دایناسورهای تروپود—از پرها تا ساختار جمجمه و چنگالها—به پرندگان امروزی شباهت دارد. آثار او در کنار کشفیات چین درباره دایناسورهای پردار، ستون اصلی نظریهی پیوند مستقیم پرندگان و دایناسورها شد.
او کتابهای متعددی برای عموم و کودکان نوشت، از جمله در جستوجوی ولاسیرپتور (۱۹۹۶)، آشیانهای از دایناسورها (۱۹۹۹) و اژدها را بیرون میکشیم: کشف بزرگ دایناسورهای پردار (۲۰۰۵).
زندگی شخصی
نورل پس از مرگ همسرش ویویان پان در ۲۰۲۳، تنها با دخترش اینگا پان نورل و برادرش تاد بازمانده است. همسرش دکترای زمینشناسی داشت و بعدها وارد حوزه مالی شد.
مارک نورل نه تنها فسیلهای استثنایی کشف کرد، بلکه توانست پلی میان علم تخصصی و تخیل عمومی بزند. او با نشان دادن اینکه پرندگان همان دایناسورهای زندهاند، تصویر ما از گذشتهی حیات را تغییر داد. مرگ او پایانی است بر زندگی پژوهشگری که همواره میگفت: «من بهدنبال پرسیدن سؤالهایی هستم که کسی پیشتر به ذهنش خطور نکرده است.»
