آیا یتی پدیده ای علمی است؟

من مقاله ای با عنوان «یتی، مرد برفی یا پاگنده» را به عنوان مقاله ویژه روز یکشنبه آینده ضمیمه کاشف روزنامه جام جام آماده کرده و تقدیم کردم که این مطلب این هفته چاپ خواهد شد.

حال سوالی که از آن روز مرا به فکر وامی دارد این است که آیا کار من در ارایه این مطلب به عنوان یک موضوع ویژه علمی درست بوده است یا نه ؟ من به نوع مطالب ارایه شده شبه ای ندارم فقط مشکلم این است که آیا موضوعی که هنوز قطعیت وجودی آن محرز نیست و هنوز به اصطلاح آقایان به یک fact علمی تبدیل نشده است اهمیت آن را دارد تا به عنوان ک موضوع علمی معرفی شده و به عنوان موضوعی ویژه پرونده ای برای آن گشوده شود و آیا ما موضوعات مهمتری برای پرداختن به ان نداشتیم؟

به نظر من این ضرورت وجود دارد. من از مقاله ای که نوز چاپ نشده و بالطبع هنوز نظر مخالفی هم درباره ان وجود ندارد دفاع نخواهم کرد . دفاع من درباره طرح چنین موضوعاتی در چنین جایگاهی است. به نظر من امروز ما با دو نوع دیدگاه در حوزه مسایل علمی روبرو هستیم دیدگاهی خشک که سعی می کند به نام علم هرآنچه را نتواند در دفاتر مشق نوشته شده خود ژیدا کند انکار می کند و دوم دیدگاهی که سعی می کند هر ژدیده بی اساسی را برمبناهای غلط و به ظاهر علمی توجیه کند.

امروز ما نیازمند دیدگاه میانه ای هستیم که به مردم بگوید علم ما کامل نیست اما این نقص دلیل آن نمی شود تا هر آنچه را که نمی دانیم انکار کنیم .

یتی خون آشامها ،‌ بشقابهای پرنده و  موضوع مورد علاقه من جادو و امثال ان شاید همگی چیی جز رویا ژردازیهای افرادی نادر نباشد اما احساس می کنم وظیفه یک خبرنگار علمی آن است که در بسیاری از موارد همچون یک محقق عمل کند و اگر خود نتوانست خواستار پیگیری پرونده هایی از این دست از سوی محققان شود.

پس از فاجعه ملی زلزله بم (‌بگذریم که با اندکی تدبیر این فاجعه ملی می توانست به نمادی از احساس مسولیت ما و مسولان -با -هم – و نمادی از یک غرور ملی تبدیل شود و به جای ۴۰۰۰۰ نفر کشته ۴ کشته هم نداشته باشد) در باره نورهای زلزله گزارشهایی ارایه شد. شایعه نورها دهان به دهان پیچید و گسترش یافت در نگاه اول بهنظر من هم آمد که این نورها تنها بازگویه های فاجعه ای بزرگ از زبان مردمانی درد کشیده است به خصوص انکه هنگامیکه که در یک گفتگوی اینترنتی که یک رسانه بیگانه (BBC) با یکی از بزرگان دانش لرزه شناسی ایران ترتیب داده بود از این پدیده سخن گفتم وی آن را مساله ای غیر مهم ،‌غیر علمی و احتمالا ناشی از اصطکاک سنگها  دانست و بیشتر در حوزه شبه علم دانستند.متاسفانه نتوانستم با مسولان سازمان ژئوفیزیک در این باره گفتگو کنم که این خود یکی قصه ای است پر آب چشم.

جالب است بدانید تماسهای بعدی من با یکی از عالیرتبه ترین مسولان سازمان لرزه نگاری ایالات متحده USGS ،‌خانم دکتر سوزان هاوگ ،‌نشان داد  که این موضوع به هیچ وجه شایعه پردازیهای ذهنهای خسته از مصیبت نیست و یکی از مسایل باز و در حال تحقیق لرزه شناسی دنیا است و ایشان با حوصله فراوان ساعت ۲ بامداد روز اول ژانویه و در اولین ساعات سال نو به پاسخگویی به سوالهای من در این خصوص پرداختند. موضوعی که یک شبه علم بود واقعا بخشی از دانش مورد تحقیق روز شمرده می شد.

این نمونه ای بود از هزاران موردی که در جامعه علمی ایران شبه علم و ضد علم شمرده می شود و در جهان برروی آن مطالعه صورت می گیرد اما جامعه جهانی علم هم با چنین موضوعاتی دست به گریبان است به بسیاری از محققان که بع جستجوی چنین پدیده هایی می روند برخوردی نامناسب صورت می گیرد اما حقیقت راه خود را خواهد پیمود

 من از شبه علم دفاع نمی کنم اما اگر من با   شبه علم مخالفم از لبخندهای تمسخر آمیزی که هنگام سوال فردی از شبه علم به او تحویل داده می شود متنفرم

گمان نکنم کسی بتواند در دانشمند بودن و محقق بودن فردی چون آرتور چارلز کلارک شک کند.حتما مجموعه تلویزیونی که بر اساس مدارک گردآوری شده توسط او ساخته شده بود و از شبکه ۴ سیما هم پخش شد به خاطر دارید مجموعه ای به نام جهان آرتور سی کلارک .وی در این برنامه به سراغ بسیاری از مسایل حوزه شبه علم از بشقابهای پرنده گرفته تا یتی تا ماجرای روزول تا احضار روح و … رفت و بسیاری از آنها را به ظاهر رد می کرد اما جمله ای از او در ذهن من ماندگار شده است : «اگرچه بر اساس مدارکیکه فعلا در دست داریم نمی توانم این موضوع را بپذیرم اما شاید مدارکی که در آینده به دست می آید نظر مرا تغییر دهد» به همین دلیل است که اندیشه و ذهن کلارک و همفکرانش تازه می ماند و بوی کهنگی نمی گیرد اما بسیاری از متفکران ما بزرگی خود را در تکرار بی معنی کلام برخی از افراد مهم داخلی یا خارجی در اهمیت علم و با چاشنی  بی هویتی ایرانی و بی نیازی از گذشته پر افتخار و داستانهایی اینگونه می یابند بدون انکه به یاد آورند حقیقت محتاج نظر من یا شما یا دیگری نمی ماند و را ه خود را خواهد رفت .

شرایط روزنامه نگار علمی چیست؟

آیایک روزنامه نگار علمی صرفا باید به وقایع نگاری حوادثی بپردازد که در حوزه سرویسهای دیگر روزنامه ها قرار نمی گیرد؟ آیا برای یک روزنامه نگار علمی نباید شرایط ویژه ای را تعریف کرد؟ به نظر می رسد در عصر جدید که با ظهور و گسترش اینترنت و شبکه های اطلاع رسانی و ارتباطات جمعی بسیاری از تعاریف کلاسیک جابجا شده است باید به تعاریف جدیدی از روزنامه نگاری علمی نیز توجه کنیم شاید تا چندی پیش به دلیل در دسترس نبودن منابع روزنامه نگاران احساس میکردند دستشان بازتر است و آزادی عمل انها بیشتر . شاید وجود غلط هایی محدود و ناخواسته در متون نوشته شده و سهوهای انجام شده قابل بخشش می نمود اما امروز و در شرایطی که در کسری از ثانیه رویدادی که درسیاره ای دیگر در حال رخ دادن است در اختیار خواننده قرار دارد خبر علمی نوشته شده توسط روزنامه نگار باید دارای نگاه متفاوتی باشد تا بتواند نظر و اعتماد خواننده را جلب کند به همین دلیل با تخصصی شدن شاخه های علوم روزنامه نگاران نیز نیازمند اطلاعات بیشتر و حتی تخصصی تر برای به دست آوردن توانایی لازم در انجام وظیفه خود هستند. بخش عمده ای از فعالیتهای سرویسهای علمی روزنامه های کشور ترجمه و انتقال اطلاعات منابع خارجی به زبان فارسی به خواننده است . اگرچه نهضت ترجمه خبر در دوران فعلی لازم است اما به هیچ وجه کافی نیست خبرنگار علمی دوره ما باید دارای بینش در حوزه تخصصی خود باشد و بتواند موضوع را برای خواننده ای که در فضا و زمانی به نام ایران – سال ۱۳۸۲ قرار دارد بیان کند و این نیازمند شناخت فرهنگهای مقصد و مبدا خبر است. نباید فراموش کرد که در دوره ما جامعه در خال گذار اطلاعاتی است و اگر این گذار بهنحو شایسته ای هدایت شود می تواند آینده علمی بهتری برای ما به ارمغان آورد بخش عمده ای از این نقش باید توسط خبرنگاران علمی ایفا شود.

لغو ماموریت تعمیر هابل

ناسا اعلام کرد ماموریت تعمیر اساسی تلسکوپ فضایی هابل را که قرار بود در اواسط سال ۲۰۰۵ میلادی انجام بشه لغو کرده است علت این امر خطرات احتمالی این پروژه بزرگ برای شاتل های فضایی اعلام شده و همینطور نیازی که برای ایمنی بیشتر شاتل ها باید مورد توجه قرار بگیرد.

اما به نظر می رسد اعلام برنامه جدید فضایی آمریکا توسط بوش یکی از علل اصلی این لغو ماموریت باشد با این کار عملا عمر هابل را باید تمام شده فرض کرد. بازگشت به ماه بسیار جذاب و هیجان انگیز خواهد بود اما نباید پروژه های فضایی به دلیل طرح های بلند پروازانه لغو بشه .هابل تا سالها می تواند دید و افق دید ما از جهان را گسترش بدهد اما اینک به نظر می رسه باید منتظر بازگردندان ان به زمین باشیم اگرچه طرح تلسکوژ جیمز وب هنوز در دستور کار قرار دارد اما تا عملی شدن آن راه طولانی در پیش است. این کار ناسا قطعا مخالفتهای بسیاری را برخواهد انگیخت مخالفتهایی که دامنه آن به  جوامع علمی محض محدود نخواهد ماند چراکه در سالیان اخیر بسیاری از مردم کوچه و بازار زیباییهای آسمان را از چشمان تیزبین هابل دیده اند و هر روز منتظر انتشار تصاویر جدید این ابزار قدرتمند هستند.بسیاری از محافل علمی تلاشهای خود را برای تجدیدنظر در این تصمیم آغاز کرده اند.

برای اطلاع از وضعیت این ابزار غول پیکر می توانید به سایت رسمی آن به نشانی www.hubblesite.org مراجعه کنید.

بازتاب اعلام برنامه فضایی آمریکا

درپی اعلام آینده برنامه فضایی آمریکا از سوی جرج بوش، رییس جمهور این کشور که بر تسریع در تکمیل ایستگاه فضایی بین المللی،  اعزام مجدد فضانوردان به ماه و آماده شدن برای سفر انسان به مریخ از  عمده ترین رئوس آن است کشورهای مختلف واکنشهای متفاوتی را از خود بروز داده اند.روسیه که یکی از قطبهای صنعت فضانوردی است چندان از این طرح استقبال نکرده است و اعلام کرده هر طرح فضایی بدون همکاری روسیه امکان پذیر نخواهد بود آژانس فضایی روسیه اعلام کرده است تکمیل ایستگاه فضایی در زمانی سریع تر از مدت اعلام شده تصمیمی است که همه کشورهای عضو پروژه باید اتخاذ نمایند و نظر روسیه به عنوان کشوری که در این مدت رابطه ایستگاه و زمین را حفظ کرده بسیار مهم است. ازسوی دیگر آژانس فضایی اروپا از برنامه جدید ناسا حمایت کرده است . این آژانس تصمیم برای باز گشت به دوره اکتشافات فضایی سرنشین دار را آغاز دوران جدیدی در اکتشافات فضایی قلمداد کرده و آمادگی کامل خود را برای مشارکت در این طرح اعلام نموده استاز سوی دیگر رییس آژانس فضایی هند نیز اعلام کرد این آژانس با ناسا برای تحقق پروژه های جدید خود همکاری خواهد کرد. هند پیش از  این قرار بود تاسال ۲۰۰۸ نخستین فضاپیمای بدون سرنشین خود را عازم ماه کند.این اتفاق در حالی می افتد که کشور ما سالها است بر سر اصل ورود به باشگاه فضایی دچار تردید است اما بر اساس آخرین اخبار قرار است تا پایان سال ۱۳۸۴ با پرتاب نخستین ماهواره ایرانی به مدار زمین با سیستم پیشران ایرانی ما نیز وارد این بازی جهانی شویم. اتفاقی که اگر به صورت منطقی و درست رخ دهد، باعث باز شدن افقهای جدیدی برای کشور خواهد شد.

1 59 60 61